Page 231

تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخرى (٢٣٠) استغناء قانون اسلام از دیگر قوانین مسائل را می نویسیم «شبل» ) قانون رومی واسلامی کاملاً موافق ويك سان است. بالآخر از آن این نتیجه را اخذ نموده است که این سلسلهٔ قانون در اصل خویش قانون رومی است - اما - تبدیل هیئت آن کرده شده است » -. پروفیسر مذکور این بحث را در نو صحیفه تحریر داشته است و ماخلاصهٔ آنرا نقل نمودیم اما هیچ يك استدلال و تثبت وفقرهٔ مخصوص او را قلم انداز نموده ایم - پروفیسر مذکور از مقدماتی که استدلال نموده است مختصراً برین منوال است - « در قرآن شریف احکام قلیلی مسطور است که از آن قانون ساخته نمیشود » « در تمام ممالک مفتوحه از اول قانون رومی جریان داشت » «مسلمانان تصانیف یونان و غیره اقوام را ترجمه نموده اند » « در فلان فلان مسائل قوانین اسلامی و رومی متحدند » - این بحث يك مبحث نهایت مفید و ( پر لطافت ونزاکتی است لا کن چنانچه ماقبلاً ذکر نمودیم درین مذاکرات باید شخصی مداخله کند که از فقه اسلامی و قوانین رومی کاملاً اطلاع بدست داشته باشد - بلا شبهه پروفیسر مذ کور نسبت به « رومن لا » دعوی واقفیت خویش را کرده میتواند - لا کن در مسائل اسلامیه چندان وسعت معلومات ندارد - چنانچه دعوی می نماید - که چند احکامات معدودی در قرآن مجید است و وی به تفصیل آن نیز قرار فوق پرداخته حالانکه پانصد آیاتی که از آن احکامات و قواعد اسلامی مأخوذ شده در قرآن شریف موجودند - اگرچه اکثری از آن مخصوص بعبادات است تا هم آن آیاتی که از آن احکامات قانونی استخراج شده است کم از کم (۱۰۰) صد آیت است و هر کدام آن علیحده علیحده جمع شده علماء بران تفاسیر متعددی را تحریر داشته اند - واقف شدن از تمام این احکامات برکنار حالت وسعت معلومات پروفیسر صاحب اینست که او شان را درین قدر مسائل نکاح و طلاق بصرف دو مسئله معلوم بوده است (١) تعداد طلاق (٢) تعداد انکاح - حالا انکه در قرآن مجید احکامات محرمات نکاح ، موطؤة الاب ، جمع بين الاختين نکاح با مشرکات ، طلاق قبل از خلوت صحیحه ، و طلاق بعد از خلوت ، خلع ایلاء و غيره بالتفصيل مذكو رند -. متأسفانه ازین امر هم مطلع نیست که کاملاً احکام و رائت بالاجمال در قرآن