Page 207

تحفة الامان فى سيرة النعمان حصه اخرى (٢٠٦) مبدا تاسيس علوم فقهيه اخیره زنده گانی حضرت امام صاحب درمیان محبوسخانه نیز با تمام همین کار عظیم الشان مصروف و مبذول بود – ترتیب این مجموعه را بطوریکه حافظ ابو المحاسن می نویسد بر طبق کتب مروجه فقهیه بود یعنی اولاً باب الطهارة وباز باب الصلوة وباب الصوم ، ـ و بعد از اختتام مسائل عبادات احکام معاملات ـ و در خاتمه آن باب الميراث بوده است – . ترويج مجموعة الفقه ابو حنيفه در ایام زنده گانی حضرت امام صاحب این مجموعه چنان حسن قبول را احراز نموده بود که هر قدر اجزاء آن که از تحت تسطیر می برآمد – بيك جهان شوق و رغبت به تمام ممالك اسلامی نشر واشاعت می پذیرفت و اگرچه بلحاظ حالات این عصر کثرت اشاعت آن غیر متصور است ) درسگاه امام صاحب يك مدرسه قانونی بود که اکثری از مستخرجین آن مکتب بماموریت های مهمه ملكية فائز شدند و نظامنامه و آئین حکمرانی آنها همین مجموعه بود و بس جای تعجب است آن اشخاصیکه لاف همسری را با حضرت امام میزدند آنها هم نتوانستند که خود ها را ازین مجموعه بی نیاز ومستغنی نشان میدادند ـ ابوسفیان ثوری بکمال لطائف الحیل نقل کتاب الرهن این مجموعه را حاصل داشته همیشه آنرا تحت مطالعه آورده از ان استفاده می نمود ـ زایده حکایه میکند که روزی من بزیر سر امام ثوری کتابی را دیدم که وی او را همیشه تحت مطالعه خویش میگذاشت من از وی اجازه خواسته بملاحظه آن کتاب آغاز نهادم چه دیدم که کتاب الرهن مصنفۀ ابو حنیفه است من بکمال تعجب ازوی پرسیدم که آیا شما مصنفات ابوحنيفه راهم ملاحظه میکنید ؟ وی بجوابم گفت ای کاش دیگر تصنیفات وی هم به نزد من می بود ( ملاحظه شود باب دهم عقود الجمان ) علاوه بران محل مزید تحير و تعجب است با وجودیکه در انفرصت بسیار علمای فاضل وفضلای کامل و مدعیان علوم وفنون موجود بودند واکثری از آنها در مخالفت امام صاحب میکوشیدند تا هم احدی از آنها به ترديد وقدح این مجموعۀ او جرات نورزیده اند « امام رازی » در مناقب الشافعی می نویسد که ( ان اصحاب الراى اظهر وامذهبهم وكان الدنيا مملوة من المحدثين ورواة الاخبار فلم يقدر احد منهم الطعن في اقاويل اصحاب الراى ) اصحاب الرأى