Page 204

تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخرى (۲۰۳) مبدأ تاسیس علوم فقهیه فن فراهم آورده نشده بود و برای استنباط واقتباس آن قواعد وضوابط استدلالیه تقرر نیافته بود و نه اصول انضباطیه تفریع احکام معین شده بود و نه امتیاز مراتب حدیث وشبه النظير على النظير - نام ونشانی داشت و از مسائل سواه از نام دیگر چیزی موجود نبود و آن مسائل را تا مرتبه یك قانون مكفى ودستورالعمل اعلى رسانیدن بسیار زینه پایههای بلندی را درکار داشت از کتب تاریخیه اثر این مسئله را پیدا نمودن - خالی از اشکال نیست که امام صاحب را کدام امر بسوی تدوین علوم فقهیه میلان داده وکشانید ؟ - مصنف قلائد عقود العقيان ازان انموذج القتال يك قصه را نوشته دو شخصیکه باهم در معاملات شرکت داشتند - بحمام رفته نقد وجنسی که داشتند آنرا به نزد حمامی نهاده بغسل مشغول شده بودند بعد از - وقفه یکی از آنها برآمده آن مال امانت را از حمامی گرفته بدر رفت چون رفیق دیگرش از غسل فراغت یافت از حمامی تقاضای مالش را نمود در جواب شنید که آنمال را بشريك شما دادم در نتیجه این مرد - دست درگریبان حمامی - انداخته مسئله را به نزد قاضی شهر بمرافعه بردند قاضی نیز حمامی را ملامت کرده گفت در صورتیکه دو شخص معاً به نزدت امانت شانرا گذاردند - پس تو چرا بدون ازینکه هر دویشان حاضر میبودند بیکی از آنها امانت را سپردی آن حمامی سراسیمه به نزد ابوحنیفه آمد - وی بدو هدایت داد که تورفته آن مدعی را بگو تا شریکت حاضر نباشد من هرگز تاوان مالت را داده نمیتوانم و نه قاعدةً توتنها از من مال را گرفته میتوانی - بعد ازین واقعه شوق وی بسوی علوم فقهیه آمده در صدد تعلیم و تدوین آن برآمد - شاید که این واقعه هم درست باشد لاکن اسباب اصلیه که توجه (ابوحنیفه را) بطرف علوم فقهیه نموده دیگر است از ملاحظه تواریخ این امر بخوبی روشن است که خیالات تدوین فقه برای وی تقریباً در سنه ۱۲۰ که تاریخ وفات استادش حماد است بوجود آمد واین آن زمانه بود که دائره تمدن واعتلای اسلاميت يك وسعت فوق العاده را احراز نموده بود و نسبت بمسائل عبادات ومعاملات چندان واقعات واستفساراتی اثبات وجود نموده بودند كه بدون از بودن يك مجموعه مرتبه مسائل فقهیه برای دفع آن دیگر علاج مفیدی دیده نمیشد وسلسله روایات وسندات لسانی هرگز کفایت نمیکرد ونیز خلاء وملاء دیگر ملل