Page 181

تحفة الامان فى سيرة النعمان حصه اخری ( ۱۸۰ ) مبحث روائيكه بر خلاف درايت باشد مادر بدست آوردن و از نظر گذرانیدن تصدیق این مقوله مذهب امام صاحب بسیاری جد وجهد نمودیم وبسیاری از کتب را جست وجو ومطالعه نمودیم ـ اما هيچ جا اثرى وجزوى ازین قولش که او را بعضی نسبت بوی در مزیت دادن قياس جلی را برآثار احاد میگویند . نیافتیم . اغلباً اشخاصیکه این مقوله را به امام صاحب نسبت میدهند ـ از استنباط کار گرفته اند ـ زیرا كه قول صريح او را درین مسئله ابداً بدست ندارندـ البته در اصول فقه این مسئله مسطور است : ــ آن حدیثی که روایتش فقیهه نباشد وازهر پهلو مخالف قیاس نیز باشد قابل حجت پنداشته نمیشود لاكن اين اصول مسلمه تمام احناف نیست ـ بلکه تنها رای ابن ابان ودیگر پیروان اوست ـ وابوالحسن کرخی و دیگر اصولین تماماً مخالف این مسئله هستند و مصنف مسلم الثبوت این قول را ترجیح داده است ــ جای تعجب و محل حیرت است که بدون اثبات دلیل این دعوی را محض بدین اعتماد بسوی ابوحنیفه منسوب نموده اند كه يكعده از علمای حنفیه قائل آن میباشند و مثال بزرگی را جهت اثبات این مدعای شان حديث مرويه بيع مصراة را قائم می نمایند ـ و ازان چنان بتوضیح مقصد می پردازند که امام ابوحنیفه با وجود بودن حدیث صریح از قیاس کار گرفته است بسیاری از علمای بزرگ حتی امام غزالی و امام رازی نیز این الزام را بر حضرت امام عائد نموده مثال آنرا ترك همین حديث ربيع مصراة را برای تصدیق این الزام خود استدلال گرفته اند لاكن برای این مدعيان تا هنوز بعیان نرسیده است که دراین مثال تقدیم قياس رأی ذاتی بعضی از علماء حنفیه است و دران مسئله امام صاحب را دخل وسر وكارى نيست ــ . بلی ! امام رازی در مناقب الشافعی این قدر احتیاط نموده است که درین موقع نام امام صاحب را نبرده بلکه این مسئله را به اصحاب ابوحنیفه منسوب نموده است ـ لاكن ما باوجود این احتیاط کار او را معذور نمیپنداریم واورا درين مسئله مسئول می انگاریم که در مفكوره برخی از علمای حنفیه عموم پیروان امام صاحب را چرا شمولیت داده و لفظ اصحاب را که مفهوم تعمیم از وی ظاهر است بکدام دلیل . بيجـا استعمال نموده است ــ .