Page 51

- ٣٤ - بعضی گویند که اصل ان ریاست خاندانی بوده است ؛ اعنی کلان شونده خاندان اول حاکم یگانه ، و آمر مستقل در خاندان خود میبود ؛ و از کثرت افراد خاندان اول عائله ها متفرع شد که ریاست هر عائله بکلانترین افراد ان میرسید ، و مطاع کل رئیس خاندان اول میبود ؛ و از کثرت این خاندانها قبائل ، و از قبائل امم ، و از امم دولتهاے منتظم که تحت قوانین مطابق اخلاقشان اداره میشوند ؛ تشکیل شد . این معتقدیرا که ذکر کردیم مذهب عائله گویند . فریقي دیگر گوید که : اصل ان قوت است ؛ یعنی چون مردم بین قوی وضعيف اند لهذا هر فريقیكه بقوت ممتاز میبود ان منصب تسلط شده اعداے خود را مغلوب خود ساخته قوانین و ترقي احوالات ملت وابسته بقدر علوم و عرفان انها میبود . شيخ : پس بیچاره اقوامی که در تحت تصرف يك قوم قوے ؛ و جاهل میگردید احوالات ان خیلی خراب میشد . حسن : بلی اگر افراد خاندان حاکم جاهل وسیئ الاخلاق میبودند : کل نفوذ و تسلط خود را صرف عیش و نشاط وقتی خود مینمودند ؛ که غالباً این سلوك شان ملت را بشقاوت و اسارت سوق میکرد ، دیگر خیلی ضررها از این قسم ریاست منتج میشود که همه را بنوبت بیان مینمائیم ، حالا در مضمون خود راجع میشویم .