Page 40

بالعكس مللیكه حقیقت را درک كرده ماهیت زنده‌گانی را دانسته برای تسهیل روابط كه انرا مدنیت گویند قواعد واصولی گذاشته كل حركات خود را تحت ان اصول وقواعد محصور كرده بـهمین درجه کمال كه گفتم رسیدند ، پس علت ترقیشان همان اصول وقواعد مدنیت است ؟ چون در مضمون واساس مبنی هایه این قواعد كه سر پیشرفنشان است بدقت ملاحظه كنیم ؟ میبینیم که همه بر : اتحاد ؛ تضامن ، تعاون ؛ اشتراك مبنی است هیچ امری در ملکشان نیست كه باراده ومشیئت كل نشده باشد ؛ منفعتی نیست كه هر فرد را یك حصه از ان نرسیده باشد ؛ فیصله نیست كه كل را در ان رای نباشد ؛ اینست درجه سعادت انسان كه : كل برای او عمل كنند و او برای كل ، هر مملکتیكه موانع ترقی را رفع نمود ، نصیب او چنین حیات باسعادت است ، امروز كه مملكت عزیز ما در پیمودن این راه ، راه سعادت ، راه رفع فسادات هیئت اجتماعیه مبتدی شده است ؛ همه ما انمیات سعید را نصب العین داشته منتظر رسیدن انوقت هستیم ، مگر رسیدن ما باین ارزو وابسته یك امر است كه همه نظر خود را در یك نقطه گرفته منتظر وصول ان باشیم ، باید همه نقطه مقصود خود را دانسته در خط سیر خود یكطریق را سالك باشیم ، تا كل خواص ونتایج اتفاق وسیله تنویر طريق مسلوك ما باشد .