Page 177

* ١٦٠ * چونکه عموم از مستحق بودن خود ان حقوقرا بلکه از معنی و وجود ان حقوق هیچ خبر ندارند، لهذا رسیدن ان حقوق در ایشان هیچ اثری نکرده؛ و بودن یا نا بودن انحقوق محسوس نمیشوند، بیشتر طریقه استرداد ملل حقوق خود را بیان کرده بودیم که : حقوق خود را بمساعی و تشهیرات فضلا و خیر خواهان عموم دانسته شده، بعد در پی استرداد ان برامدند؛ مگر ان بیچاره گان حقوق خود را مسترد کرده نتوانستند وعنان انرا بدست وکلای این خود نسپاریدند تا زمانیکه هزاران از جوانهای حقوق طلب که قوت و رهنمای ملت بودند، قربان این مطلب گشتند؛ چنین ملل بعد از استرداد حقوق خود شب و روز در ایجاد وسایل تاٴمین حقوق خود که بقربانیها وزحمات زیاد تحصیل نمودند بکمال حرص ساعی بوده بعد از مرور چند سال بنتاج حمیده که نتیجه حریت است نایل شده بكل لذایذ سعادت متمتع شدند برادرهای من ! بین ما و ان سعادت بقیه انسانها ، یکمانع بسیط است و عجیبترین موانع است، و ان ندانستن ما حقوق خود را . در هرجا بین ملت و سعادت ان ؛ يکغاصب حقوق مانع بوده است ! ان غاصب ؛ کل اختیارات ملت را سلب مینمود ؛ و بذریعه فتنه و حیله ؛ کلرا تحت انقیاد اورده ؛ از تکالیف انها اسباب سعادت خود را مهیا میکرد مگر الحمد لله در بین ما و سعادت غاصبی نیست ، بلکه ان قوه که در دیگر جاها غصب حقوق