Page 126

* ۱۰۹ * عزیز خود میدانم، زیرا منشا ان تنها بخل طایفه دانسته ملت است چیزهاییکه خود شان می فهمند بخیالشان میرسد اگر ملت انها را فهمید ضرر دارد، حالا که اگر از کدام انها شما اصل این ضرر را بپرسید هیچ جواب داده نمیتواند، یا ان ضرر را گفته نمیتواند بعقیده او واضح شده است که معنی حقوق و وظایف ملترا تنها من درک کرده میتوانم، و دیگران انرا فهمیده نمی توانند، حالا که حالت بالعکس است، اسانترین اموریکه یک انسان انرا فهمیده میتواند اولا حقوق و بمراعات امتلاک انها ثانیاً وظایف خود است، چنانچه خود فرموده اید که از ه مجلس اکثر بمذاکره اصول انتخاب که یکی از حقوق هر فرد است متعود شده اند، این دلیل مناسب بودن حالت ملت است بدانستن این قبیل امور، هر چه در ابت اینکه گفتید: با تعلیم شدن تمام افراد یک مملکت مسبب سکمیدن رشته رنده گانی شان است، عفو بفرمائید در این مساله سهو کردید، زیرا مطلب از با تعلیم شدن افراد ملت نه این است که همه دارای لیاقت میرزائی، یا کل صاحب فکر و تدبیر سیاست بشوند، و حقیقتاً اگر چنین می بود، این قول شما بهترین دلایل برای تردید ترویج علم میبود مگر فی الواقع مقصود از تعلیم یافته ساختن افراد ملت نه اینست که همه فقیه، یا مقالات نویس شوند بلکه مطلوب این است که : اولا همه از رشته و روابط اجتماعی بشریت واقف شوند، تا کل