Page 312

٣٠٧ جمع سالم آن است ، و جمع سالم از ین سبب گویند که وضعیت مفرد، در ان هیچ نشکسته ، بهمان حرکات وضعیت خود است، یک «ی ن » یا « و ن » در آخر آن ملحق گشته و جمع مکسر آنرا گویند که وضعیت مفرد در ان شکسته باشد مانند، ضَرَبَةٌ ، و ضرابٌ ، و ضُرُبٌ ، و ، ضُرّابٌ ، و، ضُرُبٌ ، و ، ضرباء و ضُرَباً و ضُرُبّ ، صیغه های اسم فاعل مونث : ـ ضاربةٌ ، ضاربتانِ ، ضاربتَینِ ، ضارباتٌ ، و مبالغه عبارت از زیادت است در کاری ، برای آن صیغه های علیحده است مانند ضَرّابٌ و ضَرّابَةٌ ضَرُوبٌ و ضَرُوبَةٌ ، مرد وزن درین یکسان است تای آن برای مبالغه است نه برای تانیث چنانکه گفته میشود که این زن یا این مرد علامه است یعنی بسیار علم دارد ، و چون اسم تفضیل را یکمشابهت بمبالغه خیال کرده میشود ، لهذا مفصل میگویم که اسم تفضیل بر وزن «افعَلُ» می آید مانند « اَضْرَبُ » بمعنی بهتر زننده پس اگر گوید که فلانی « ضَرّابٌ » است یعنی بسیار زننده است ، بدست هی چوب آدم را میزند . هر گاه گوید که « اضْرَب » است