Page 94

۸۵ باب سوم بیان لزوم قصاص عدم آن دو ثلث دیت لازم آید این حکم وقتی است که زنده بماند بعد پاره شدن شکم روزی یا کمترازآن واگر از شق شدن شکم زنده نماند و زندگی او در کمان نباید و سوای اضطراب مرگ چیزی دیگر از آثار زندگی او باقی نباشد پس قاتل همان کسی است که پاره کرد شکم او را قصاص است بروی در عمد و دیت بروی لازم آید در خطا و بر این کس که گردنش زد تعزیراست (خلاصه) (۵۶۰) و همچنین است اگر کسی جراحت زد شخصی را جراحت مهلک که گمان زندگی آن باقی نباشد و بعد ازان مجروح کرد او را شخصی دیگر پس قاتل همان کس است که جراحت هالک کننده زده این وقتی است که جراحتها ی مذکور بعد یکدیگر بود و اگر هر دو جراحت معا بود پس هردو جارح قاتلند (خلاصه) (۵۶۱) و همچنین است اگر کسی دو جراحت زد شخصی را و دیگری یک جراحت زد همان شخص را وکشته شد آنشخص پس هردو قاتلند (عالمگیری) (۵۶۲) واگر کسی قطع کرد گردن کسی را و باقی ماند چیزی از حلقوم او که دران روح باقی است وکشت او را شخص دیگر پس قصاص نیست بر آنشخص دوم زیرا که آنکیشت بود(ذخیره) (۵۶۳) اگر کسی اجنبی کشت شخصی را که او قاتل کسی بود وحکم قاضی بقصاص او شده بود اگر عمداً کشت قصاص است و اگر خطا کشت دیت بر عاقلۀ او لازم می آید زیرا که اجنبی را حق قصاص نیست و اگر ولی مقتول گفت که من امر کرده بودم اجنبی را که بکشد او را اگر ولی بنیه ندارد قول او معتبر نیست و اگر بینه باشد بر اجنبی هیچ لازم نمی آید (محیط)