Page 106

۱۰۳ جغرافیه طبیعی و افریقا ماهتاب کره ارض را طرف خود جلب می کند. حصه صلبی زمین مغلوب قوه جاذبه قمر نمی شود. لیکن آب مقاومت آنرا کرده نمی تواند. لہذا بہر طرفیکه اثر کشش می افتد آب جمع شده همان طرف حرکت می کند. مد و جزر مسئله کشش را واضح و مدلل می کند. که جمله اجرام سماوی یکدیگر را کشش می کنند. هرگاه خورشید و قمر و زمین بیک خط مستقیم واقع می شوند. و این در وقت هلال و یا بدر بظهور می رسد - مد و جزر بسیار بلند می باشد. زیراکه قوت هر دو مجتمع شده آب را جلب می کند - این را مد و جزر بلند می گویند. و هرگاه شمس و قمر بیکدیگر عمودی می باشند یعنی قمر در ربع دوم و یا چهارم خود باشد. مد و جزر ضعیف و پست می باشد. زیراکه شمس و قمر قوه یکدیگر را زائل می کنند. اگر بر روی کره زمین خشکه نمی بود بر سطح آب همیشه دو موج مد حرکت می کرد. و این حرکت از طرف مشرق به مغرب بخط مستقیم می بود. لیکن بباعث حصه صلبی زمین و گردش وضعی آن و گردش ماهتاب گرد زمین مد و جزر بیک سمت حرکت ندارد. جغرافیه طبیعی و افریقا - حصه دوم - مدرسه