{"book":"adl0311","page":106,"text":"۱۰۳\nجغرافیه طبیعی و افریقا\nماهتاب کره ارض را طرف خود جلب می کند. حصه صلبی\nزمین مغلوب قوه جاذبه قمر نمی شود. لیکن آب مقاومت\nآنرا کرده نمی تواند. لہذا بہر طرفیکه اثر کشش می افتد\nآب جمع شده همان طرف حرکت می کند. مد و جزر مسئله\nکشش را واضح و مدلل می کند. که جمله اجرام سماوی\nیکدیگر را کشش می کنند.\nهرگاه خورشید و قمر و زمین بیک خط مستقیم واقع می\nشوند. و این در وقت هلال و یا بدر بظهور می رسد -\nمد و جزر بسیار بلند می باشد. زیراکه قوت هر دو مجتمع\nشده آب را جلب می کند - این را مد و جزر بلند می\nگویند. و هرگاه شمس و قمر بیکدیگر عمودی می باشند\nیعنی قمر در ربع دوم و یا چهارم خود باشد. مد و جزر\nضعیف و پست می باشد. زیراکه شمس و قمر قوه یکدیگر\nرا زائل می کنند.\nاگر بر روی کره زمین خشکه نمی بود بر سطح آب همیشه\nدو موج مد حرکت می کرد. و این حرکت از طرف مشرق\nبه مغرب بخط مستقیم می بود. لیکن بباعث حصه صلبی\nزمین و گردش وضعی آن و گردش ماهتاب گرد زمین\nمد و جزر بیک سمت حرکت ندارد.\n\nجغرافیه طبیعی و افریقا - حصه دوم - مدرسه","chars":907,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0311/00106.jpg","first_page":1,"last_page":125,"title":"Jughrāfiyā-yi ṭabʻī va Afrīqā جغرافياى طبعى و افريقا","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0311/106","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0311/canvas/106","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0311/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0311_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}