Page 17

( ١٤ ) و برین سخن خودشان مجادله و منازعه ها میکردند . اما شایان دقت این است که هر دو رصد خانه برین يك متفق بودند که ( وهم ) است . هرگاه از باصره باشد یا از سامعه باشد چه اهمیت دارد ؟ علی الخصوص در رصد خانه های برلین (۱) و ویانه (۲) مباحثه و مناقشه چنان يك روشی پیدا کرد که اختلافات دولیه را سبب میشد . ولی جای شکر است که رصدخانه روس ذی حق بودن هر دو را اثبات نموده گفت : - فرضیات و تخمینات شما از نقطه نظر نظریات معقول دیده نمیشود اما اگر از نقطه نظر عملیات فکر کرده شود محتمل شمرده خواهد شد . رصدخانه های حکومت اسویچیره در حق اینمسئله هیچ چیزی نگفتند. ولی رصدخانه های ایتاليايك روزی در میان ابرها يك جسم متحرکی دیده بودند ، و در شب همانروز باز يك جسم شهاب آسایی مشاهده کرده بودند که از بنر و واهمه بودن مسئله را اعتبار ندادند ، وبر بودن يك چیزی باور کردند . اما چون پرسیده میشدند که آن چیز چیست ؟ از جوابدادن آن عاجز میماندند . کار رفته رفته بدرجه رسید که مردمان ارباب فن را خیلی مانده و خسته نمود و فکر و ذهن شانرا بگر دابها و دولابهای عمیق و دور و درازی پویان و سرگردان ساخت . و مردمان عوام را بخیالات و اوهام پرهیجان و با دهشتی انداخت آهسته آهسته کوش مردمان باین گونه آوازه ها ، (۱) پایتخت دولت جرمن است . (۲) پایتخت دولت اوستریاست .