Page 66

۱۳ گلی خوشبوی در حمام روزی رسید از دست محبوبی بدستم بدو گفتم که مشکی یا عبیری که از بوی دلاویز تو مستم بگفتا من گلی ناچیز بودم ولیکن مدتی با گل نشستم جمال ہمنشین در من اثر کرد وگرنہ من همان خاکم که هستم حضرت سراج الملتہ والدین خلد اللہ ملکہ بہ سی سال کہ در ای عقلاء هند حصّہ بیش قیمت تمامی عمر و منتہای زمانہ تعلیم و تربیت است زیر سایہ و نگرانی اعلیٰ حضرت خلدآشیان بسر کردہ و نزد دانشمندان بعد سی سال بعادات و اطوار انسان تغییر و تبدل دشوار بلکہ از ناممکنات است۔ گفتہ می آید کہ بعمر بیست ۔ و بیست و پنج۔ و سی سال پسر پسر عاقل۔ پسر کامل۔ شد انچہ شدنی است یعنی خصائل انسان نیک و بد انچہ کہ اختیار میکند ہمہ اندر سی سال طبیعت ثانیہ او میشوند کہ تغییر در ان ممکن نیست از امثال است۔ کہ جبل گردد و جبلت نگردد۔ اعلیٰ حضرت خلدآشیان عنان حکومت خود را در حیات خود بدست حضرت سراج الملتہ والدین خلد اللہ ملکہ عطا فرمودہ بودند چنانچہ خود رقم فرمودہ اند کہ حبیب اللہ خان از بزرگ ترین پسران ما است آن ہمہ کار کہ من یا امیران افغانستان پیشتر بدست خود میداشتند حالا امیر حبیب اللہ خان بکار می آرند صرف بعض محکمہ جات و سررشتہ جات چنانچہ صیغہ خارجیہ است کہ انتظام او من بدست خود میدارم بسپردگی امیر حبیب اللہ خان نیستند حبیب اللہ خان ہمین دستورالعمل می آرند کہ بوقت ده ساعت صبح در بار میکنند۔ و بوقت سہ یا چہار ساعت بوقت عصر برخاست میکنند۔ بروز دوشنبہ و پنجشنبہ سکرٹڑی دربار آن ہمہ درخواستہا و خطوط کہ بڈاک میرسند یا بذریعہ قاصد از ہرات و قندہار و بلخ و غزنی و جلال آباد و ہندوستان و از دیگر مقامات کہ موصول می شوند رو بروی او میخوانند برای محکمہ جات مختلف ل۱ تزک عبدالرحمانی جلد دوم صفحہ ۹۵