Page 114

صحيفه ۱۰۷ سیاحتنامه سه قطعه روی زمین جلد اول يك مكتب خصوصی ، و چند مكتب رشدی و ابتدائی دختران ، و بسی مکتبهای روم و ارمنی و غیره موجود است . بغیر از اخبار رسمی بقدر ۱۸ اخبار غیر رسمی بزبانهای مختلف در ازمیر نشر میشود . شانزده عدد مطبعه یعنی چاپخانه دارد . یک سرايه حکومتی بسیار مکمل وبزرگ ، ويك قشله یعنی چونی بسیار مزین و عالی عسکری را مالكست . در خصوص محصولات ارضيه ، ومعمولات صناعیه نیز این ولایت خیلی توانگر و متر قیست . هرنوع حبوبات ، وافیون و پنبه و توتون یعنی تنباکوی سیگاره ، و قوزه ابریشم ، وغيره حاصل میشود که مهمترین این محصولات را (جو) بعمل می آرد که در هر سال ازین ولایت یکنیم ملیون یعنی پانزده لك ليره عثمانی جو بخارج فروخته میشود که ازین مبلغ تنها نه لك ليره آنرا دولت انگلیز خریداری میکند . تجارت کشمش وانجير خشك از میر نیز از تجارتهای بسیار معتبر و پر منفعت دنیا شمرده میشود. کشمش سبزی دانه ، وکشمش سرخ و سیاه ، ومنقع ، و آبجوش وغيره از میربا وجود کساد بودن آن در شوقت باز هم در سال پنج لك ليره عثمانی زر سرخ از خارج در ینولایت داخل میکند. اینرا هم بگویم که این انواع کشمش ولایت ازمیر، هیچگاه در خوبی وشیرینی و بزرگی از کشمش ها وانجیرهای ولایت ( قندهار ) ما تفوق وبرتری ندارد . اما هزار افسوس که بسبب بی علمی وعدم معرفت در اصول تجارت ، مردم ما از کشمش و انجیر خود شان بخوبی استفاده نمیکنند . کشمش و انجير خشك ازمير در میان قطی ها وصندوقهای کاغذی پر نقش ونگار صورت دار بسیار ظریف ومزين بوضع وترتيب خیلی خوبی بفروش میرسد که خود من در هر باری که بر از میر گذشته ام محض از برای زینت قطی وصندوق آن نه از برای کشمش و انجیر آن چار پنج لیره را ازان خریده ام .