Page 234

۲۲۷ همان حاصلات را بعد از رسیدن شان بدست کاریکر با بقیمت گران از اجنبیها می خرند، قطعا این حال آنها بر خلاف همت و قیمت ذاتی ام، هرگاه قوهٔ صناعیهٔ مملکت زیر استعمار زنده می بود هرگز چنین اسارت و زیان عظیم نصیب شان نمیگردید. و اگر در اسباب اصلیه که موجب این اسیری کردیده است تدقیقی شود دیده میشود که مرجع اصلی آن فقدان حس وطن پروری است، قوهها حربی که کیان حیثت مملکت شان را صیانت میکند ضعیف و افسرده را صورتهای ظاهری مصنوعات اجنبیه فریب داده از صنایع وطنیهٔ خود صرف نظر نموده بطرف واردات اجنبی توجه کردند، رفته رفته کاریکران وطن افسرده و مضرات آنها مضمحل کردید، درین اثنا بحکم تنازع حیات جامعهٔ دیگری که قوی تر و اهالی آن عامل و زنده تر بود این ضعف و اضمحلال را غنیمت شمرده اولا بنام تجارت یا یک اسم دیگری که ظاهراً نافع بود آهسته آهسته زمامداری آنها را بقبضه گرفت. بعد ازین استلاک حالت چنین جامعه بدبخت چنانچه هر روز مسموع میشود به بد ترین انواع اسارت میرسد، هر وقتیکه یک حرکت آزادی یا عرفان طلبی زآنها طاری میشود