Page 226

۳۱۹ و حاست مخصوص گرفتار میآید که او را با تفنظام در سلک مدافعین داوا میسازد، اسیر بودن یک فرد در مقابل اسیر بودن یک جامعه هیچ است اسارت جامعه دلالت پست فطرتی کل افراد آن جامعه است، در اینجا به غلو کردن صحف تاریخی حاجت نیست قاری که در جنجا وطن عزیز خود اکتفا میوردیم کسیکه بین سمعت افغان قبل از استقلال و بعد از ان مقارنه نماید حقانیت این مسئله را درک نموده میتواند، بعد از استقلال در هر مقابل و تحریری که افغان بالفظ غیور توام است، و محرر یا قائل بمجرد گفتن این صفت قلب بمعانی آن نسبت باین وطن عزیز بخودش میشود زیرا استقلال و حر بودن در مخیله اش حاضر میباشد. پس مدافعه کردن از وطن در حین اقتضای آزادی یا مصلحت ان در حینیکه ضروری است نیز و اجب مقدس است، و آسان ترین واجبها همان است که با قوانین طبیعی مخالف نباشد و چون پیشتر غریزی بودن عاطفه وطنیست را دانستیم بناءً علیه برای مدافعه از وطن ایجاد عاطفه محبت بکار نیست بلکه این عاطفه طبعاً موجود است تنها تربیه آن کفایت میکند.