Page 33

وضعیت سلوك يك نوع وحدت بین افراد هريك از آن دو فریق پیدا کرده همین وحدت بدرجة رسیده بود که اگر موجودیات حزبی آزاد میبود یقین است دو حزب معینی در مملکت پیدا میشد که یکی را رشوت خواران تشکیل و دیگر را مخالفین رشوت تشکیل میدادند احزاب شخصی و یا فردی يك رنگ حزبیت دیگر هم درین میان روی کار شده بود و آن عبارت از حزبیتهای شخصی و یا فردی چه غالبا متنفذین بدور خود يك جنبه را جمع مینمودند که هر جنبه طرفدار و یا پروپاگندچی رئیس خود میبود ولی نظر باینکه تصریح نظریات سیاسی یا مداخلت کردن در شئونات عمومی مجاز نبود از اینرو این جنبه ها را يك نظریه سیاسی و یا مفکوره عمومی که شرط اولین حزبیت است جمع نمیکرد بلکه تنها يك چیزیکه افراد يك جنبه را با هم مربوط میساخت طرفداری و عقیده مندی بشخص رئیس شان میبود حزبیت های دربار : دربار حلقهٔ اهمترین استکه در مقدرات و ماضی و مستقبل مملکت اثر دارد زیرا در بار عبارت از همان دایره ئیستکه زمامدار اول در سر و عموم اختیار دارانیکه در حل و فصل شئونات مملکت ذی اهمیت و تأثیر یا ذی شرکت هستند دور او شان باشند . گویا عظیمترین و مفخمترین و پر شکوه ترین محفل های مملکت در بار بود . چنانچه پر مشغولیت ترین زندگانیهای حیات در باری بود . اما این همه تخصصات و امتیازاتیکه دربار داشت نه تنها از این حیث که اهم ترین محافل محفل دربار و یا زبده ترین و با اقتدار ترین اشخاص مملکت در در بار است ، بلکه علاوه بر آن چیزیکه حیات در باری را مینا مخصوصاً از حیث مشغولیت ذی اهمیت میساخت همین يك نکته بود که - ٢٤ -