Page 19

وصورت اجرا آن دوم دور افتیدن پرو گرام حکومت از آرزو واحتیا جات ملت ، که برای توضیح دادن مطلب با ایراد کردن بعض مثالها میپر دازیم . قسمت اول یعنی غلطیهای اداری خیلی زیاد وامثال آن از اول دوره تا اخیرش بارها تکرار شده است اهمترین همه مسئلۀ باختن اعتبار بود مثلا در ابتدا برای عسکر ۲۰ روپیه معاش وعده داده شد حالا نکه ۱۲ روپیه هم برای آنها نمیرسید ووعدۀ عفو باقیات که در اول سلطنت اعلان شد حالانکه در ابتدای همان مرحله باقی دهان ملت بزیر کشا کش محصلین داده شد . یا اینکه اعلان شده بود مملکت قانونی است درحالیکه از طرف خود زمامدارویا ار اکین فر امین قانون شکن صدور واجرا مییافت بلکه مسئلۀ وعده خلافی محدودی رسیده بود که حتی در فیصلۀ جرگه های عمومی که باوکلای ملت فیصله مییافت وعده خلافی واقع میشد وبد ترین اثر یکه از این رویه پیدا شد مسئلۀ بی اعتباریست و نیز از قبیل غلطیهای اداری بود که حتی بهترین یک قدام اصلاحی ببد ترین اوضاعی که موجب رمیدن ملت میگردید تطبیق مییافت ، معارفرا که اهمترین احتیاجات بود مثال میگیریم یعنی دیدیم علاوه بر نقایص اصولی در معارف از قبیل نداشتن يك پرو گرام اساسی یا تشکیلات مستقل و صحیح نیز مظالم و رشوت ستانیهای مدهش را کار دار های مملکت در امور معارف می نمودند ، چنانچه نمونۀ از آن مظالم در حاشیه صفحه های ١٤٤ و ١٤٥ ذکر گردید ، علی هذا القیاس در باب قانون مشروع و صحیح که بهترین نعمتیستکه بيك ملت داده میشود ولی شنیدیم که زمامداران و العياذ بالله قانونرا جانشین شریعت غرا معرفی میکردند . و امثال این غلطیهای اداری زیاد استکه که يك حصۀ آنها در آتیۀ کتاب بنظر مطالع رسیده میرود . گفتیم قسمت دیگریکه موجب نفرت یا پیدا شدن حس جدائی ملت از حکومت گردید ، مسئلۀ مخالفت مواد پرو گرام با آرزوها و - 10 -