Page 641

جلد اول ۶۲۲ کتاب دب قاضی الى الاخير فلوتولانت مين بمالين واستثنى شيئا كان من الاخير ولو اقر بمالين كمالة در هم و خمسين دينار الا درهما انصرفت الى لاول استحسانا (مجر) و حاصل کلام این است که بدراستی وقتی که شرط واقع شود پس از جملهای معطف کرد و شد ه یک بریکدیگر پیوست کرده شده بآن جملها تعلق میگیرد این شرط تمامی آن جملها اما بیرون کردن چیزی از جمله با تکلمه الا تعلق میگیر بجمله آخر پس اگر شخصی اقرار کرد برای دو شخص دو مال و بیرون کرد بکلمه الا چیزی را بیرون کرده میشود انچیز از مال آخر آن دومال و اگر قرا را کردید مال مانند صد در هم و پنجاه دنیا ر مگر یک در هم میگرد د استثنای او بسوی مال اول از روی استحسان و اما الاستثناء بانشاء الله تعالى بعد جملتين ايقاعين فاليها اتفاقا وبعد طلاقين معلقين او طلاق معلق وعنق معلق فاليما عند محمد وعند ابي يوسف الى الاخير واتفقوا على انصرافه إلى الاخير في غير العطف وفي المعطوف بعد السكوت كما في ايضاح الكرمانی رحمه الله (مجر) اما ستثنا بگفتن انشاالله تعالی که واقع شده باشد بعد از دو کلام تا نیا ثابت شده حکمی از احکام شرعی پس میگر د دان انشاالله گفتن بسوی هر دو کلام با تفاق امامان رحمهم الله تعالى ولفظ انشا اللہ تعالی که واقع شود پس از دو طلاق که معلق شبند یا پس از یک طلاقی که معلق باشد و یک آزادی که معلق باشد پس میگر در این استثنا بسوی هر دو نز د امام محمد رحمته الله علیه و نزد امام ابو یوسف رحمه الله تعالی میگرد د بسوی آخر و اتفاق کرده اند. علمای ما رحمهم الله تعالی بگر دیدن استثنا بانشا الله گفتن بسوی حمله آخر از ان دو جمله که یکی از ان دو جمله بر دیگر عطف نباشد و یا عطف باشد لیکن در میان معطوف ومعطوف علیہ محمود عطف اکرده باشد چنانکه در کتاب ایضاح کرمانی رحمہ اللہ ذکر شده است و فيه مريان ما يزاختا على