Page 554

جلد اول ۵۲۵ کتاب القاضی یا فلان شخص پس هر یکی از ان دو شخص که حکم کرد میان ایشان رواست و وقتیکه پیش امدند نزد یکی ازان دو محکم پس تحقیقی تعیین کردند او را برای دعوی کردن پس باقی نمیماند شخص دیگر بصفت حکم بودن همچنین ذکر شده است در کتاب قنیه اذا اصطلحا علی ان یحکم بینهما اول من یدخل المسجد فذلک باطل (عالمگیری) واگر اتفاق کردند مدعی و مدعی علیه بر اینکه حکم کند میان ایشان اول کسی که در اید در مسجد پس این حکم کردانیدن باطل است ولو سافر الحکم او مرض او اعمی علیه ثم قدم من سفره اوبرا وحکم جاز (عالمگیری) اگر مسافر شد محکم یا بیمار شد یا بیهوش امد برا و پس از ان امد از سفر خود یا بشد از بیماری و بیهوشی و حکم کرد رواست حکما و و اذا وکل احد الخصمین الحکم بالخصومه و قبل الحکم الوکاله خرج عن الحکومه (عالمگیری) ووقتیکه وکیل کرد انید یکی از مدعی و مدعی علیه محکم را بر دعوای خود وقبول نمود محکم و کیلی او را می براید ان محکم از حکومت واذا اشتر علی تحکم العبد الذی تخاصما الیه فیه اواشتراه ابنه اواحد ممن لا یجوز شهادته له فقد خرج عن الحکومه کذا فی المحیط (عالمگیری) واگر محکم خرید انغلامی را که مدعی و مدعی علیه دعوی کردند نزد او در آن غلام و یا پسر آن محکم آن غلام را و یا خرید یکی از ان کسانیکه روا نبود شاهدی آن محکم بر ایشا پس تحقیقی برامد آن محکم از حکومت همچنین است در کتاب محیط واذا اصطلحا علی حکم یحکم بینهما واجاز القاضی حکومته قبل ان یحکم بینهما فهذه الاجازة من القاضی لغو حتی لو حکم الحکم بخلاف رأی القاضی فللقاضی ان یبطله (عالمگیری) ا و وقتیکه مدعی و مدعی علیه اتفاق کردند بر حکمیکه حکم کند میان ایشان و قاضی اجازه کرد حکومت آن محکم را پیش از حکم کردن او میان ایشان پس این اجازه قاضی لغو و بیفایده است تا اینکه اگر محکم بخلاف مذهب قاضی حکم کرد پس مر قاضی راست که باطل کند حکم او را قال شمس الائمة السرخسی