Page 536

جلد اول ۵۳۴ کتاب ادب القاضی الباب التاسع عشر فی التحکیم باب نوزدهم ثابت است در بیان حکم کردن شخصی که از طرف پادشاه قاضی مقرر نباشد و مدعی و مدعی علیه برضای خود اورا مقرر کنند که میان ایشان حکم کند واذا حگم رجلان رجلاً فحکم بینهما ورضیا بحکمه جاز (هدایه) هذا اذا کان المحکم بصفة الحاکم (هدایه) و وقتیکه دو مرد حکم گردانیدند مردیرا پس وی حکم کرد میان ایشان و ایشان راضی بودند بحکم کردن او جایز و نافذست حکم او بر ایشان و این و جوب حکمش وقتیست که انشخص محکم بصفت قاضی باشد یعنی اهل باشد برای شهادت ولا یجوز التحکیم الکافر والعبد والذمی (هدایه) الا ان یحکمه ذمیان (فتح القدیر) والمحدود فی القذف والفاسق والصبی (هدایه) روا نیست حکم گردانیدن کافر و غلام و ذمی مگر رواست حکم کردن ذمی که حکم کرد باشد او را دو ذمی روا نیست حکم گردانیدن حد کرده شده در قذف و حکم گردانیدن فاسق و کودک نا رسیده وشرطه من جهة المحکم بالکسر العقل والحرية (درمختار) تحکیم المکاتب والعبد الماذون صحیح المجروائق و شرط حکم گرفتن از جانب حکم گیرنده عقل است نه ازاد بودن پس حکم گردانیدن مکاتب و غلام اذن کرده شده کسی را صحیح است ولایت شرط الاسلام فتحکیم الذمی ذمیاً صحیح (مجروائق) و شرط کرده نشده است اسلام حکم گیرنده یعنی مسلمان بودن شخص حکم گیرنده شرط نیست حکم گرفتن ذمی دیگر ذمی را صحیح است و تحکیم المرتد موقوف عند الامام فان حکم ثم قتل المرتد اعظم او لحق بطل الحکم وان سلم نفذ (مجروائق) و حکم کردن مرتد کسی را موقوف است نزد امامم یعنی صحیح شدن آن موقوف است بمسلمان شدن او پس اگر مرتد حکم کرد کسی را و بعد از ان کشته شد آن مرتد و یا ملحق شد بدار حرب باطل میشود حکم آنکس و اگر مسلم شد صحیح و جاری میشود حکما و و شرطه من جهة المحکم صلاحیته للقضاء (مجروائق) و شرط حکم گرفتن از جانب حکم کرده شده صلات و استحقاق اوست برای قضا چنانکه پیش گذشت که محکم مانند قاضی باشد اذا رجعا وتحکیم الصی آثماما