Page 392

جلد اول ۳۸۳ كتاب القاضي كند انید شاہد انرا برسانیدن دین صاحب دین قبول کرده میشود شاہدان و درین رسانیدن از ان شخص است و حکم دین مانند حکم چیز موجود معلوم در قول امام اعظم رح واذاكان المدعى عليها شيئان والمدعى على الغايب سبب لثبوت المدعى على الحاضر با عتبا ر البقاء لا بنفسه فا القاضى لا يلتفت الى دعوى المدعى ولا يقضى ببينة لا على الحاضر ولا على الغائب بيان هذا الاصل رجلا شترى من أخر جارية ثم ان المشترى ادعى ان البايع قد كان زوجها من فلان الغايب قبل ان شتريتها وقد اشتريتها وانا عالم بذلك وانكر البايع دعوا ه فاقام على ذلك بينة يريد رد الجارية فالقاضى لا يقبل هذه البينة لا على الحاضر على الغالان المدعى شبان النكاح على الغا والرد على الحاضر المدعى على الضامن لنكاح نفسه ليس بسبب لا يثبت على من غير اعتبا ر البقاءان البايع لوكان زوجها ثم ان الزوج طلقها لا يكون للمشترى الردوا بنما السبب بقاء النكاح الى حالة الرد ولم يقم البينة على البقاء ( عالمگيرى ) ولو اقام البينة على البقاء بان شهدوا انها أمرأة فلان للحال لا تقبل ايضا (خزانة المفتين) ولا يقضى بالردلان البقاء تبع للابتداء فاذا لم يمكن ان يجعل خصماً فى نفس النكاح لم يمكن ان يجعل خصما فى اثبات البقاء (عالمگيرى) واکر مدعا بها حاضره غایب دو چیز بودند و مدعا بر غایب سبب بود برا ثبوت مدعا بر حاضر با عتبار با قیا ندن انچیز نه با عتبار نفس انچیز پس قاضی التفات نکند بسوی دعو ادعی و حکم نکند بشاهران او نه بر حاضر و نه بر غایب بیان این قاعده این است که مردی خرید از دیگری کنیز را بعد از ان خریدار دعوی نمود که به بیشنکه فروشنده بنکاح داده بود این کنیز را بغلام غایب پیش از انکه من بخرم این کنیز را و در حالیکه بخریدم او را عالم بودم بنکاح دادن او و فروشنده منکر شد از دعوای او پس اقامه دار گذرا نید شاهدا نرا بنکاح دادن او وحال آنکه خریدار اراده در است آن شاهدا نرا بندن نگیز دا فایده اگر مدعی بر حاضر و غایب دو چیز بودند و مدعا بر غایب سبب بود بر ای مدعی بر حاضر با عتبار بقانه با عتبار نفس او