Page 321

جلد اول ۳۱۲ کتاب ادب القاضی کنند و مذهب خود را قصد میکند این کار را اگر از جهت هوای نفسانی خود از جهت قصد پرزگو واما کسی که فراموش کننده باشد مذهب خود را و بفراموشی حکم کند بخلاف مذهب خود پیش از حکم او نافذ نیست که پادشاه ولایت دهنده او را مقرر حکممگر برای انکه حکم کند بمذهب خود نه بمذهب غیر خود پس هر دو وجه حکم او نافذ نمیشود و اینک ذکر شد و همکی و تمامی در شان قاضی مجتهد است و اما قاضی مقلد پس جز این نیست که پادشاه ولایت مرا و را داد ه است اینکه حکم کند بمذهب امام ابو حنیفه رحمة الله علیه مثلا پس قاضی مالک نمیشود مخالفت کردن را از مذهب امام خود پس قاضی معزول میباشد نسبت بهمین حکم مخالف از مذهب او و حکم او در انچزیکه معزول باشد نافذ نیست وفى شرح الوهبانية للشرنبلالى من قضى من ليس مجتهدا كحنفية زماننا بخلاف مذهبه عامد لا ينفذ اتفاقا وكذا ناسيا عندهما ولو قيد السلطان بصحيح مذهب كزماننا تقيد بلا خلاف لكونه معزولا عنه ( در مختار ) و در شرح و هبانیه تصنیف شرنبلالی رحمة الله علیه آورده است که اگر حکم کرد قاضی که مجتهد نباشد مانند قاضیان حنفی مذهب زمانه ما مخالف از مذهب خود قصدا نافذ نمیشود این حکم او باتفاق علما رحمهم الله تعالی و همچنین نافذ نمیشود اگر حکم او بخلاف مذهب او سهوا باشد نزد صاحبین رحمهما الله تعالی و اگر مقید کند سلطان حکم قاضی را بصحیح مذهب او چنانکه در زمانه ما سلاطین قاضیان خود را امر میکنند بحکم کردن بصحیح مذهب ایشان درین صورت مقید کرده میشود حکم آن قاضی بصحیح مذهب او بغیر اختلاف زیراکه او معزول است از حکم کردن بضعیف یا بخلاف مذهب خود قال الشرنبلالىء فى شرح الوهبانية محل الخلاف فيما اذا لم يقيدالخ