Page 300

جلد اول کتاب ادب القاضی و وقتیکه برده شد حکم قاضی بقاضی دیگر که اول حکم کرده بود بعد از دعوای صحیحه از مدعی بر مدعی علیه صحیح نافذ گرداند این قاضی آن حکم را و امضا کند بران مگر امضا نکند وقتیکه مخالف باشد از کتاب خدایتعالی و یا از سنت رسول الله و یا از اجماع علماء بطریقی که قولی باشد که هیچ دلیلی بران نباشد مراد بسنت سنت قول مصنف درم سنت مشهورست نه خبر واحد پس مخالفت از خبر واحد اعتبار ندارد یعنی قاضی دیگر امضاکند بحکمیکه مخالف خبر واحد باشد كذا مضى على الدين سنون فحكم بسقوط الدين بمبر عليه لدين للتأخير المطالبة فانه لا دليل شرعي يدل على ذلك (عنايه) و قول بیدلیل مانند اینکه اگر بگذرد بر دینی سالها و صاحب دین در این سالها طلب نکند دین خود را از دیندار پس حکم کند قاضی بساقط شدن دین از دیندار بسبب تاخیر خواستن دین از دیندار در ینصورت قاضی دیگر این حکم را امضا نکند زیرا آن هیچ دلیل شرعی نیست که دلالت کند باین ساقط شدن دین بسبب گذشتن زمانه بغیر از خواستن صاحب دین دین خودرا وان لم یکن حكم الاول بعد دعوى صحيحة لم يكن قضاء صحيحا بل كان افتاء اى بيانا لحكم الحادثة واذا كان افتاء لم يلزم القاضي الثاني تنفيذة بل يحكم بمقتضى مذهبه وافق حكم الا ول اوخالفه (رد المحتار) واگر حکم قاضی اول پس از دعوای صحیح نبوده باشد حکم او قضای صحیح نمیشود بلکه فتو کردن است یعنی بیان حکم حادثه است و وقتیکه فتوی کردن است لازم نمیشود قاضی دوم را نافذ گردانیدن آن حکم بلکه حکم کند بخواهش مذهب خود خواه موافق باشد با حکم اول یا مخالف شایهد وفي الجامع الصغير وما اختلف فيه الفقها فقضى به القاضي ثم جاء قاض اخر يرى غير ذلك امضا هوام ای يجب عليه امضاؤه الشرح وقایه) وحكم نفسه قبل الرفع اليه كحكم قاض اخرقوانه ينفذة اذار يعايه ويكون هذا رفع اللخلاف فيه ولا يحتاجز فى نفوذه على المخالف الى قاض اخر يرد المحتار) و در کتاب جامع صغیر آورده است که آن حادثه که فقہاء رحمہم اللہ تعالی در حکم آن اختلاف کرده باشند پس قاضی حکم کرد حکمی بعد از آن آمد قاضی دیگر و معتقد بود حکمی را که مخالف حکم قاضی اول بود قاضی دوم امضا کند حکم قاضی اول یعنی