Page 115

کتاب وظایف قاضی [١٠٦] باب حصه اول فایده حساب کردن قاضی با امنای رعایان شخص پس قاضی صحیح و نافذ کند آن وقف بودن را و بپرسد قاضی معزول را از بیان ان بطریق باب و این باز پرسیدن او است در هر جائی که جستجو نمودن خصر واقع شود پس قاضی حدید بگذارد جستجو نمودن رانده کند مجهول ان دا و ينبغى للقاضى ان يحاسب الامناء ماجرى على يديهم من اموال اليتامى في غلا كل ستة اشهر او كل سنة على حسبنا يرى حتى ينظر هل ادعوالامانة فيما قوض اليه او خان فان ادعو الامانة قررهم عليه وان خان استبدل هغير (عالمكيرى) و سز است باید مرقاضی را که محاسبه کند با امینان تجهیزا نگذاشته است بر دست های ایشان از مالها یتیمان و حاصلات ایشان در شش ماه یا در هر سال موافق بآنچه که مصلحت می فهمد تا بیبیند قاضی که آیا ادا امانت را کرده است در ان چیزی که سپرده شده است بآن مین یا اینکه خیانت کرده است دران پس پس اگر ادای امانت را کرده بود ثابت میدارد او را دران تصرف نمودن و اگر خیانت کرده بود و را بدل کند عوض او دیگر را و كذلك يحاسب القوام على الاوقاف ويقبل قولهم في مقدار ما حصل في ايديم من الغلات والاموال (عالمگيرى ) و همچنین حبا ب کند با ناظران تنهام و قبول کنده قول ایشان را در قد رآن چیزی که حاصل شده است در دست های ایشان زحاصلات مالها وفهم الوصى والقيم في ذلك على السواء والاصل فى الشرع ان القول قول القابض في مقدار المقبوض وفيما يخبر من الانفاق على اليتيم أو على الضيعة وما صرفه عما في يده مات الا واصل ان كان وصيا يقبل قوله في المعقل وانكان فيما لا يعقل لا يقبل قوله هكذا ذكر الخصاف في اداب القاضى و مشايخ زماننا قالوا لا فرق بين الوصى والقيم ( عالمگیری) وصی میم و ناظران قضا در این حلم برابر هستند قاهده و کلیه در شریع نیست که قول معتبر قابض کننده است در اندازہ چیزیکه قبض کرده شده و در انچیر یکه خبر میدهد از خرج کردن بیتم ایاریم وقف و در انچیزی که صرف کرده است از حاصل زمین و اخراجات زمینها اگر وصی باشد