Page 58

جلد چهارم ۵۳ کتاب دعوی کرده شده و گروی را از برای اینکه باز بگذراند مدعی گواهان خود را برعین مدعا پس اگر گفت مدعی علیه که قدرت ندارم بحاضر نمودن مدعا محبوس کرده شود تا انقدر مدت که اگر قدرت میداشت حاضر میکرد مدعا را بعد از ان حکم نموده شود بر مدعی علیه بقیمت مدعا و حاصل کلام این است که بدرستی در دعوای گروی و غصب شرط نیست بیان جنس و قیمت در صحیح شدن دعوی و شاهدی گواهان و قول معتبر در قیمت قول غصب کننده و گروگیرنده است یعنی با سوگندش چنانکه این ظاهر است گفته است فخر الاسلام علی بزدوی رحمه الله تعالی که چون در مسئله اختلاف باشد پس می شاید مر قاضی را اینکه تکلیف کند مدعی را ببیان کردن قیمت مال مدعا پس اگر تکلیف کرد او را و بیان نکرد اثرا بشنود قاضی دعوای او را اذا شهدها بشیء ینقل از عقار التي ملك المدعى يجوز شها تهم وان لم يبينوا انه في يد المدعى عليه بغير حق (قاضیخان) اگر گواهی دادند گواهان بچیزیکه نقل کرده میشود از یک جای بدیگر جای که بدرستی این چیز ملک مدعی است رواست گواهی این گواهان اگر چه گواهی نداده باشند که بدرستی این چیز بدست مدعی علیه بغیر حق است و فيما سوى العقار لا يشترطان يشهدوا انه في يد المدعى عليه لان القاضي براه في يده فلا حاجة إلى البيان بخلاف العقار (قاضيخان) و در غیر عقار شرط نیست که گواهی بدهند گواهان که بدرستی این چیز در دست مدعی علیه است زیرا که قاضی می بیند آن را در دست مدعی علیه پس حاجت نیست باین بیان بخلاف از عقار که آنرا نمی بیند قاضی ادعى اعیانا مختلفة الجنس والنوع والصفة كثياب و دواب وذكر قيمة الكل جملة كفى ذلك لاجمال على الصحيح وان لم يذكر قيمة كل عين على حدة وتقبل بينته على القيمة او يحلف خصم عند عدم البيئة على الكل مرة ولا يحتاج إلى ان يحلفه على كل واحد الخصوصه (در مختار و تکمله) فایده در دعوای اموال مختلف الجنس والنوع ذکر قیمت کل یک بار کافی است