Page 29

علم چهارم ۲۲ کتاب دعوی لیعلم ان الصلح لم يقع على ازيد من قيمة نصيبه لان بعض الورثة لواستهلكوا التركة ثم صالحوا المدعى على ازيد من قيمة نصيبه لم يجز عندهم (تكملة وعالمكيري) و در دعوای تخارج وصلح از ترکه یعنی دعوی کرد که صلح کرده ام از حصه خود که در ترکه هست بیک مال معلوم از ترکه و خود را بیرون کرده ام از جمله ورثه ناچار یست از بیان کردن اقسام ترکه و بیان کردن غده و زمین و باغ اگر در ترکه باشد و بیان کردن متاعها و حیوانات و بیان کردن قیمت هر نوع از اقسام ترکه تا معلوم شود که صلح واقع نشد با فریتر از قیمت حصه او زیرا که اگر بعضی از ورثه هلاک کرده باشند مالهای ترکه را پس صلح کرده باشند با مدعی که هلاک کننده نباشد به زیاده تر از حصه او صلح ایشان صحیح نمیشود نزد همۀ علماء رحمهم الله تعالى قال في الهندية وان ادعى الحنطة او الشعير بالامناء فالمختار للفتوى انه يسأل المدعى عن دعواه فان ادعى بسبب القرض او الاستهلاك لا يفتى بالصحـه وان ادعى بسبب بيع عين من اعيان ماله بحنطة فى الذمة اوسبب السلم يفتى بالصحة هكذا في الذخيرة وان ادعى مكايلة حتى صحت الدعوى بلا خلاف واقام البينة على اقرار المدعى عليه بالحنطة أو الشعير ولم يذكر الصفة فى اقرار قبلت البينة في حق الجبر على البيان لا فى حق الجبر على الاداء كذا فى المحيط وفي الذرة والجبر يعتبر العرف كذا فى الفصول العمادية واذا ادعى الدقيق بالقفيز لا تصح ومتى ذكر الوزن حتی