Page 208

جلد چهارم ٢٠٣ كتاب دعوى وهمچنانست اگر گفت که این کس شریک من است و بدرستیکه خیانت کرده است در فایده و نمیدانم قدر خیانت را التفات نکند قاضی بقول او و همچنان اگر گفت که رسیده است بمن اینکه فلان پسر فلان وصیت کرده است برامین چیزی و نمیدانم مقدار انچیز را و خواست که سوگند بدهد وارث را قبول نکند قاضی آنرا و همچنان اگر مدیون بگوید که ادا کرده ام بعض دین خود را و نمیدانم قدر آنرا یا گفت که فراموش کرده ام مقدار آنرا و میخواست که سوگند بدهد صاحب دین را التفات نکند قاضی بسخن او و گفته است شمس الائمه حلوانی که نامعلوم بودن قدر مدعا چنانکه منع میکند قبول کردن شاهدانرا همچنان منع میکند سوگند دادنرا مگر وقتی که متهم بداند قاضی وصی یتیم را یا ناظر وقف را و دعوی نشده بود بروی بچیز معلوم پس سوگند داده شود از جهت رعایت وقف و یتیم رجل اغتصب ارضا او دارا او منزلا فاراد المغصوب منه استرداد الغصب واقامة البينة علی ذلک بعد دعوى صحيحة فقال المدعى عليه انها وقف في يدي على سبيل خير معلوم وعجز المغصوب منه عن اقامة البينة كان له ان يستحلف عند محمد رحمة الله عليه (قاضيخان) فان حلف برئ وان نكل ضمن قيمته ولا يدفع المنزل اليه وكذا لو اقام المدعى عليه البينة على انه وقف على جهة معلومة ولم يذكرواقفة لا يدفع عنه اليمين وصار وقفا با قراره والبينة فضل لا يحتاج اليها هذا اذا قال هو وقف واما اذا قال وقفته على جهة معلومة واراد المدعى ان يحلفه يحلف عند محمد رحمة الله علیه خلافا لهما ولو اراد ان يحلفه لياخذ الدار لا يحلف