Page 169

جلد چهارم ۱۶۴ کتاب دعوی في التركة واثبته بالبينه فانه يحلف من غير طلب الخصم انه ما استوفي حقه وهو مثل حقوق الله تعالى يحلف من غير دعوى ( عالمگيري ) و سوگند بند بقاضی با وجود شاهدان مگر در چند مسئله اول از ان مسئله‌ها اینست که سوگند بدهد قاضی مدعی دین را بر مرده و قتیکه گواهان بگذارن بردین خود در حکم خاص نیست در دعوی دین بر مرده بلکه در هر جائیکه که اگر کسی دعوی کند حقی را در ترکه مرده و ثابت کند انرا بگواهان پس بدرستیکه سوگند داده میشود او را بدون طلب مدعی علیه که بدستی نگرفته حق خود را و این مانند حقهای خدایتعالی است که سوگند داده میشود بدون از دعوی کردن الثاني المستحق المبيع بالبينة للمستحق على خليفه ما باعه ولا وهبه ولا تصدق به ولا خرجت العين من ملکه (عالمگیری) دوم از ان مسئله‌ها این است که شخصی باستحقاق مبرد مبیعه را بگذرانیدن شاهدان بست بر مدعی علیه سوگند دادن مستشخص که نفر وخته بودی تو ان مبیعه را و نه بخشیده بودی آنرا و نه صدقه کرده بودی بآن و نه برآمده است آنمال از ملک تو بییک جواز وجوه الثالثة يحلف مشتري الاباق مع البينة بالله انه باق على ملكك الى الان ولم يخرج ببيع ولا هبة كذا في البحر الرايق ( عالمگيري ) سوم از ان مسئله‌ها این است که خرنده غلامی دعوی کرد بر فرو شنده آن بگریختن آنغلام را و گواهان گذرانید با وجود آنگواهان سوگند داد و شود آنخرنده را که قسم هست تر ابخدایتعالی که بدستی اینغلام ملک تو تا الحال باقیت و نه برآمده است از ملک تو بسبب فروختن و بخشیدن این چنین مذکور است در کتاب بحر الرایق و صانع عد الفل الف درهم فاقى بها ثم انكر اقراره بها هل يحلف على قراره بالله ما اقررت له بها قال لا و بوستى له يحلف بالله ما اقررت له بها واذا طلب المقرء من المقر له الحلف (خزانة المفتين) اگر کسی دعوی کرد بر دیگری ہزار درہم را پس اقرار کردان دیگری بہزار درم برای آنکس بعد ازان منکر شد از اقرار خودایا سوگند داده میشود مدعی علیه را بر اقرارش که سم است ترا بخدایتعالی که اقرار نکرده برای او مزار درم یاسوگند داده میوه گفتہ است علامه و بوسی حمر ایستر رو را وگند بدا را ه م است باید تعالی اقرارنکرده ای او زار ر ا کر اب کن سوگنددادم قرارسوگند داده شودر