Page 151

کتاب دعوی جلد چهارم و ترا گذاشتم و اگر سوگند نخوردی حکم میکنم بر تو با نچیزیکه مدعی دعوآ انرا بر تو کرده است فاذا كرر العرض عليه ثلث مرآت فقضى عليه بالنكول لو نكول في مجلس القاضي حقيقة كقوله لا احلف او حكما كان سكت وعلم انه من غير آفة لخرس وطرش في الصحيح وهذا التكرار ذكره الخصاف رحمه الله تعالى لزيادة الاحتياط والمبالغة في ابلاء العذر فاما المذهب انه لو قضى بالنكول بعد العرض مرة جاز هو الصحيح والاولى وفى (هدايه وعالمگيرى ودر مختار) پس وقتیکه قاضی مکرر کر د پیش کردن سوگند را بر مدعی علیه و از سوگند کردن منع اورد حکم کند قاضی بر او بسبب منع آوردن او از سوگند اگر این منع آوردنش در مجلس قاضی خواه حقیقه منع آورده باشد از سوگند کردن مانند این قول او که سوگند نمیکنم یا حكما منع آورده باشد مانند آنکه سکوت کند و قاضی بداند که این سکوت او بغیر آفت است مانند گنگ بودن وکر بودن بنابر روایت صحیح و این تکرار پیش کردن سوگند را ذکر کرده امام خصاف رحمة الله زیادت احتیاط و مبالغه نمودن در اظهار عذر و اما مذهب این است که اگر حکم کرد قاضی بر او بسبب منع اورد او از سوگند کردن پس از یکبار پیش کردن سوگند بر او روا میشود حکم قاضی و این حکم صحیح است و حکم اول بهتر است قضى عليه بالنكول ثم اراد ان يحلف لا يلتفت اليه والقضاء على حاله حياضى (و درمختار) اگر حکم کرد قاضی بر مدعی علیه بسبب منع اوردن او از سوگند نمودن و بعد از حکم قاضی اراده کرد مدعی علیه که سوگند کند التفات کرده نشود با و وحکم قاضی جاری بر حال خود است ولو سأله القاضي عن دعواه فسكت ولم يجبر وكلما كلمه القاضي بشيئ لم يجبر فالقاضي يأمر المدعي ان يأخذ منه كفيلا حتى يسأل عن قصته وحاله هداية