Page 144

جلد چهارم ۱۳۹ کتاب دعوی واما اذا كانت البينة غائبة عن المصر يحلف بالاتفاق وقدر في المجتبى الغيبة بمدة السفر فلوحضر وقبلت شهادتهم واشترط عند التحليف ان لا يسمع بعده كما في شهادات المنية (هدايه وفتح القدير وجامع الرموز ورد المحتار) و اگر گفت مدعی که گواهان من حاضراند در شهر و طلب نمود از قاضی سوگند دادن مدعی علیه را سوگند ندهد قاضی مدعی علیه را نزد امام ابو حنیفه رح اگر چه حاضر بودن ایشان در شهر بصفت مرض باشد چنانکه سوگند داده نمیشود او را وقتیکه شاهدان مدعی حاضر باشند در مجلس قضا و اما وقتیکه شاهدان مدعی غائب باشند از شهر سوگند بدهد مدعی علیه را باتفاق علما رحهم الله تعالی و در کتاب مجتبی اندازه کرده جهت غائب بودن شاهدان را بمدۀ سفر که سه روزه راه است پس اگر گواهان او حاضر شدند قبول کرده میشود گواهی ایشان اگر چه شرط کرده باشند در وقت سوگند دادن اینکه شنیده نشود گواهان مدعی بعد از سوگند کردن مدعی علیه چنانکه ذکر شده است این حکم در کتاب شهادت منية المفتين ولو لم يقل ذلك للمدعى وكانت له بينة عادلة حاضرة يخير بين الاستحلاف واقامة البينة (محيط) و اگر مدعی نگفته بود بقاضی که گواهان من حاضرند و حال آنکه مردمی را گواهان عادل حاضر بودند و مشهور مدعی مخیر است در میان سوگند دادن و گذرانیدن گواهان واذا قال المدعى فيمالا يسقط بشبهة لي بينة حاضرة قيل لخصمه اعطہ بنفسك ثلثة ايام كفيلا ثقة يؤمن هر به بان يكون له دار معروفة اوحانوت معروف لا يسكن في بيت بكراء يترك ويهرب منه والتقدير بثلثة مروي عن ابي حنيفة رحمة الله وهو الصحيح (هدايه) اما فيما يسقط بها كالحدود والقصاص فلا يجبر على دفع الكفيل (هدايه وتكملة وفتح القدير ودرمختار)