Page 59

جلد دوم ۵۴ کتاب الشهادة علی الماء او علی الهواء ثم قال اشهدوا علی بذالک لا یسعهما ان یشهدوا علیه وان علموا اما ذا یکتب لان الکتاب الذی لا یستبین کالکلام الذی لا یفهم ہو الرجل والمراة والمسلم والذمی فیہ سواء خزانة المفتین (واما نوشته که ظاهر نباشد مانند انکه نوشته کند بر آب یا بر ہوا بعد ازان بگوید که شاہد باشید بر من بآن نوشته روا نیست شاہد انرا اینکه گواهی بدهند براو واگرچه بدانند که چه چیز نوشته است زیرا که ان نوشته که ظاهر نباشد مانند سخنی است که فهمیده نمیشود وسخنی که فهمیده نشود عمل بآن کرده نمیشو همچنین نوشته که خوانده نمیشود و مرد وزن ومسلمان و کافر و ذمی درین حکم برابراند ولو کتب سالة عندامیین لایقرء ان ولایکتبان وامسکا الکتاب عندھما وشهد ابہ لایجو عندابیحنیفة رح ومحمد رح (فرازیہ) واگر شخصی شصت نامه را نزد دو امی که خوانده نمیتوانستند و نوشته کرده نمیتوانستند و آن دو امی نگاه کردند آن نوشته را نزد خود و شاہد دادند بآن روا نمیشود شاہدی ایشان نزد طرفین رحمہما اللہ تعالی ولا یجوز لشاهد ان یشهد بشئ لم یعانہ ای لم یقطع بہ من جهة المعاینة بالعین او السماع الا النسب والموت والنکاح والدخول وولایة القاضی والوالی والعتق والولاء عند الثانی والمهر علی الاصح واصل الوقف فانه یسعه ان یشهد به الاشیاء بالاستهاد وذلک بالتواتر وبأخبار من یثق به ویشترط ان یخبرا بلفظ الشهادة رجلان عدلان او رجل وامراتان لیحصل له نوع علم الا فی الموت فیکفی العدل ولو انثی وهو المختارای بالنسبة للشهادة واما القضاء لا بد فيه من شهادة اثنین ولا یشترط لفظ الشهادة بالاتفاق وقیدہ شارح الوہبانیۃ بان لا یکون المخبر متهما کوارث وموصی له وینبغ فایده شهادت در پنچزیا که بدون دیدن و میشود یعنی بشهرت و تسامع روا میشود محمد ۱۱ ملا محمد اکرم تتمه محمد اکرم