Page 531

جلد دوم ۵۲۸ کتاب الشهادة در کتاب نتف و فرق نیست در واجب شدن تعریز شاهدان میان اینکه برگردند ایشان از گواهی پیش از حکم قاضی باشد و یا پس از ان واذا رجع الشهود عن شهادتهم قبل الحكم بها سقطت (بدايه ) عن الاعتبار فلا يقضى بها رسخ القدوري ولو عزر بعضها ردير مختارا کما لو شهد يدار وبنائها اوباتان وولدها ثم عزرا في البناء والولد لم يقض بالاصل منحمر رد المحتار ولأضمان عليهما (هدايه) ووقتی که رجوع کردند گواهان از گواهی خود پیش از حکم کردن قاضی بگواهی ایشان ساقط می شود گواهی ایشان از درجه اعتبار پس حکم نکند قاضی بگواهی ایشان اگرچه رجوع کردن باشد از بعض گواهی خود چنانکه دو شاهد گواهی بدهند بسراي و بنای آن و یا بماده خر و کره آن بعد از ان رجوع کنند از گواهی بنای آنسرای وکره آن ماده خر حکم کرده نمی شود باصل آنها که سرای و ماده خریست چنانکه در کتاب منح الغفار ذکر شده ودرین صورت هیچ تاوانی نیست بر آن شاهدان فان حکم بشهادتهم ثم رجعوا لم يفسخ الحكم بدايه ) مطلقا يشمل ما اذا كان الشاهد وقت الرجوع مثل ما شهد فى العدالة او دونه او افضل منه وهكذا اطلق في اكثر الكتب متونا وشروحا وفتاوى بخلاف ظهور المشهد عبدا ومحد و دافي قدر فان القضاء يبطل ويرد ما اخذ وتلزم الدية لو قصاصا ولا يضمن الشهود لان الحاكم اذا أخطأ فالغرم على المقضى له وهيهنا أخطأ بعدم الفحص عن حال الشهود در مختار ور المختار پس اگر قاضی حکم کرد بگواهی گواهان بعد از ان رجوع کردند از گواهی خود باطل نمیشود حکم قاضی مطلقا خواه حال شاهد در وقت رجوع کردن مانند آن حال او باشد که در وقت گواهی دادن بود و یا بدتر از ان باشد و یا بهتر از ان باشد ط قرار تضمنه ما بہت همچنیز