Page 982

( ٩٥٢ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعليحضرت اميرعبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) واصل خزانه شدن جریمهٔ مردم کوچی نائب کوتوال شدن میرزا محمد حسن خان ضبط شدن مایملك بعضی از قزلباشان کابل شرح حال قاری نيك محمد خان تعیین تنخواه صالح محمد خان قاضی شرح حال اشرار چار صده بروی روز افتادن جام طلای در هرات داشته بود از پیشگاه حضور انور شرف گذارش یافته همه مطبوع طبع دشوار پسند جهان آرا گشت و همدرین هنگام هجده هزار وسه صد وسی وسه روپیه کابلی ازدرك جريمه بزرگان مردم کوچی افغان که ازلشکر ملکی پادشاهی در محاربات اشرار هزاره گریخته بودند و بامر حضرت والا بتحصيل شيردلخان احمد زائی حواله شده بود با چهل هزار روپیه دیگر از وجوه زكوة دواب ومواشی مردم کوچی واصل وعايد خزانه عامره شد وهمدرین اثنا میرزا محمد حسن خان بنيايت ميرزا محمد حسین خان برادرش که سر دفتر سنجش وكوتوال کابل بود مأمور بمحكمه كوتوالی شد و همدر سالی چهارصد روپیه از حضور برای میر اقبال بيك ديوانه هزاره تره بلاق مرحمت ومعین گشت و همدرین ایام میرزا محمد حسین خان كوتوال کسانبرا که از مردم قزلباش در هزاره جات زمین وملك داشتند بامال ومتاع وقلاع وسراهای ایشان ضبط محكمة كوتوالی کرده خود ایشان را محبوس نمود وهم قاری نيك محمد کابلی ساکن قریه دولانه چاریکار که استشهاد خطی بجواهر وتقاريظ عبدالحق شریفی و ابراهيم سعد و حضرت نور و عبدالله ومحمود وعبدالله غیر مذکور وابوالفضل عبدالله ولطف الله وبدرالاسلام نامان وغيره علمای مدینه منوره از تاریخ ماه رجب سال هزار وسه صد و دوی هجری که داخل مدرسه مولوی رحمت الله مجددی شده و تحصیل علم قراءت وصرف ونحو ومنطق کرده در علوم مذكوره تصدیق مهارت حاصل نموده بود بمطالعه ساطعه حضرت والا رسانیده چون ادعای ترك در تعليم وتعلم كرد نظر بند گرديده امر والا بنفاذ پیوست که اورا تا امتحان نمودن علمای دار السلطنه از علوم مزبوره محفوظ دارند و او بجز از علم قراءت در دیگر علومیکه درج نامه تصدیق کرده بود چنانچه باید مهارتی نداشت پس ازامتحان علما ازقید نظر آزاد گردیده درمدرسه شاهی مأمور بتعليم علم تجويد شد وجهی از اطفال درمایه تدرس اوجمع آمد و دربیان کار رساله درعلم مذكور برشته نظم در آورده بامر و خرج دولت بچاپ رسانید و چون در رموزات قرآن شریف که مدون ومروج قراءتست كم وزيادی از دلایل وبراهین قواعد قرای سهمیه کرده بوداگر چه باقوال قراء موافق بودوليكن از رموزات مروجه مخالف می نمود ناظر محمد صفرخان مدعی اختلافات او شده رساله اش را متروك وزحمتش راکه درتصنيف آن کشیده بود ضایع ساخته نگذاشت که شایع شود و همدر تضاعیف وقايع مسطوره صالح محمد خان قاضی که ازراه فرار درهرات آمده وقزانجا بفرمان طلب باسدالله خان پسرش راه كابل برگرفته بود بعتبه بوسی سده علیا واصل و نایل گردیده از حضور انوروالا در روز دوازدهم مذکور ماه جمادی الاولی چهار هزار روپیه قرآن تنخواه سالیانه برای او مرحمت ومعين گرديده ربع يكزوج زمین مزروعی از جمله پانزده زوج اراضی خالصه واقع سیغان برسبيل دهیی بوی عنایت گشت و هم سرای محمد اکبر خان فوفل زائی از سراهای ضبطی قریه سیاهو سنگ جهت نشیمن اهل وعیالش ازدولت داده شده ازراه مهاجرت در هرات رفت و همچنين برای منشی محمد ابراهيم خان قاضی که آمدنش در هرات از پیش بشرح رفت بقدر کفایت مؤنتش از اراضی سیغان مذكور بطريق دهيئی از دولت عطا گردیده کار گذاران هرات را فرمان رفت که در سال اول و دوم او را از جميع تكاليف مرفوع القلم داشته در سال سوم تقاوی را که از دولت باو میدهند برطبق دیگر مهاجرین از وی گرفته در سال چهارم مالیه زمینی را که زراعت میکنند حواله و حصول کنند وهمدر خلال احوالی که بشرح رفت اشرار چارصده که از قندز گریخته در جبال فیروز کوه جای سرقت گزیده بودند دست تاراج بمال و متاع رعایای اندخود دراز کرده ترکتاز آغاز نهادند وسپهسالار فرامرز خان کپتان علی محمد خان را با يكنی صو بدار وصدتن پیاده نظام که در قلعه کوهی مقام داشت نامه فرستاده پیام داد که راه تدمیر آن دزدان شریر بر گرفته ایشانرا دستگیر نموده در غل وزنجیر اندازد ونیز با تن صدباشی که باصدتن پیاده ساخلو در آنجا بود باشکرملکی و پیادگان ساخلو ازسرحد چقچران بکوه برشده بطريق جستجوی آن جماعة نكوهيده خوی برگرفت و پیش ازانکه صدباشی برهماءنایل کردد کیان علی محمدخان بیست وسه تن اشراررا از مغارات کهسار گرفتارساخته غل بگردن ایشان انداخت و نامحدود را ازسرقت ومفسدت ایشان بپرداخت و همدرین ایام جامی بوزن نود و پنج مثقال