Page 971

( ٩٨١ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعليحضرت امير عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) و مردم بآزادی حکام وقضات وعمال امصار وولايات ومحال وبنادر وقريه‌جات آگاه کشته فرامين عديده نگار وارسال فرمود که هر حاکم و قاضی و دفتری و مفتی و عامل وضابط وفوج‌دار وكدامدار وغيره که از پيشگاه سرير سلطنت مأمور خدمت دولت شده و میشود اورا تاکید وسفارش ميرود كه درباره ضعفاى رعيت جور و ستم نكرده دست آزار واذيت اقويا را نيز بزنجير زجر و توبيخ معدلت بربندد و رشوت نگرفته چشم از احياى حق و اماته باطل نپوشد و وجوه دولت را از مالیات وغيره برطبق قانون ديوان سلطنت محصول رسانيده نزد رعيت نگذارد و راه خواهش نفس خويش پيش نگیرد چنانچه همه ایشان در ترك مناهی و درك اوامر مسطوره در کتاب پادشاهی که جهت این امر مجلد و مدون گرديده است اقرار و اعتراف نموده بخط و مهر خود عهدنامه نگار داده وخاتم بر نهاده چون پيكار مأمور به رفته بمقصد خويش ميرسند از انواع ستمیکه خلاف شریعت و ملت و قوانین عدلیه و مقرره سلطنت‌اند بیکبارگی چشم می پوشند بنابراین قاصت رعاياى سكنه مملکت افغانستان را از سفارشی که دولت بحکام وعمال وقضات وغيره كرده و ميكند واز اقرار وتعهدیکه ایشان در میان نهاده و مىنهند ارقام و اعلام ميفرمايد كه همگی ازین توقیع منيع را كه بنام هر قريه و قصبه ومحل و موضع شرف نفاذ وعز ارسال پذيرفته بزمودسول مىافكنند عموم اهل قریه رسانیده رسید آنرا بخط و مهر امام مسجد ارسال پیشگاه حضور نمایند تا آحاد و افراد وعامة رعیت از قرار داد دولت و اقرار وپیمان حكام وغيره آگاه گردیده دست ستم ایشانرا از کردن روز کار خود کوتاه دانند و هم فرمان رفت که بعضی از حكام وقضات و عمال وغيره كه مأمور خدمت شده واز غفلت کار گذاران پيشگاه عتبه عليا بدون عهد نامه واقرار واعتراف در اطراف رفته اند بدستخط ومهر خود باین مضمون عهدنامه رقم کرده ارسال پایۀ سرير سلطنت نمایند که در مال دولت چشم پوشی نکرده و بغرض نفس ورشوت کتمان حق نکنند ومال دیوانی را بحق وحساب از رعیت گرفته باقی نگذارند و دینارى بجز از حق و حساب از رعیت نستانند وظلم وستم نموده هيچيك را نرنجاند و آحاد وافراد رعیت را بزبان و بيان نرم بحساب بفهماند وزنهار که درشتی وزشتی نکنند و حاکمان بزرك بر طبق قواعد رساله حكومتى واساس القضاة كه بدست دارند واحکام شرعیه و سیاسیه در هر دو مندرج است از بدکاران و متمردان شرعاً و سياسة رسيده اغماض و لحاظ را جایز نشمارند و خدای تبارک و تعالی را حاضر و ناظر دانند واگر ازين شرايط عدول ورزند بقهر خدا (١) مشرز وغضب رسول گرفتار شده سزا وار قتل باشند فقط وهم جهة عهدنامه نگاشتن كتب سپيد مشرز (١) ومزين يعنی شیرازه بمهر نشان پادشاهی در هر موضع و مقام فرستاده شد که عهدنامه را در آنها نگار داده ارسال دارالسلطنه نمایند کرده شده اوهم اشتهارات متعدده باعداد ولايات ومحال وبنادر وقريه‌جات از راه افتخار شرف ارسال یافت که جهورا نام از خواص وعوام بدانند و مستحضر باشند که دولت از حاکم و دفتری و قاضی و مفتی و فوج دار وکدامدار نقل اشتهاریکه و کرتگی و غیره بشرح فوق عهدنامه گرفته است که اگر نقض آن کرده خلاف ورزند بر طبق نوشته و پیمان در خصوص خود ایشان گرفتار شحنه عذاب و شکنجه عذاب وعقاب شوند وبا وجود اينگونه تنبيهات و تهديدات دولت چور و تعدی هر کدام از عمال وضباط وحكام وغيره كه در سالی افزون از سه صد الى هشتصد و از هزار الی پنج و ده هزار حكام انتشار تخواه از دولت نداشتند با اندك زمان مالك ملك وباغ واسب و اشتر و استر واقره و قلاع و عمارات عاليه شده پذيرفت دو چار عتاب پادشاه گردیده بر طبق عهدیکه میکردند مؤاخذه ميشدند و بعضى كه بلادت وحيلت گرفتار زنجیر خلاف عهد خود نميشدند چون مال ومتاع وقلاع واقطاع ایشان از وجوه مصادره اشتراء وابتياع شده بودند تا اینزمان که فلك بيان رقم زد این خجسته تاريخست بدست باز ماندگان ايشان نمانده همه را دیگرى صاحب شده و حساب خودش بروز حشر در نزد رب الارباب باز مانده تا جواب بگويد وعذاب وعقاب بیند و همدر احداث خلال احوال مسطور سرتیپ محمد حسین خان بفرمان حضرت والا وامر سپهسالار غلام حیدر خان در موضع برج فاصل پایندی شاخ واقع قليب نقطة فاصله سرحد دولتين افغانستان وانگلیس در بين منزل دكه ولواركى برج افراخته قريب سرحد بپردخت و همدر روز بیست و سوم ربیع الاول حضرت والا که رفاهیت حال رعایا را همواره پیشنهاد خاطر پیشاور و جلال آباد