{"book":"adl0009","page":971,"text":"( ٩٨١ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعليحضرت امير عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ )\nو مردم بآزادی حکام وقضات وعمال امصار وولايات ومحال وبنادر وقريه‌جات آگاه کشته فرامين عديده نگار\nوارسال فرمود که هر حاکم و قاضی و دفتری و مفتی و عامل وضابط وفوج‌دار وكدامدار وغيره که از پيشگاه سرير سلطنت\nمأمور خدمت دولت شده و میشود اورا تاکید وسفارش ميرود كه درباره ضعفاى رعيت جور و ستم نكرده دست\nآزار واذيت اقويا را نيز بزنجير زجر و توبيخ معدلت بربندد و رشوت نگرفته چشم از احياى حق و اماته باطل نپوشد\nو وجوه دولت را از مالیات وغيره برطبق قانون ديوان سلطنت محصول رسانيده نزد رعيت نگذارد و راه خواهش\nنفس خويش پيش نگیرد چنانچه همه ایشان در ترك مناهی و درك اوامر مسطوره در کتاب پادشاهی که جهت این امر\nمجلد و مدون گرديده است اقرار و اعتراف نموده بخط و مهر خود عهدنامه نگار داده وخاتم بر نهاده چون پيكار\nمأمور به رفته بمقصد خويش ميرسند از انواع ستمیکه خلاف شریعت و ملت و قوانین عدلیه و مقرره سلطنت‌اند\nبیکبارگی چشم می پوشند بنابراین قاصت رعاياى سكنه مملکت افغانستان را از سفارشی که دولت بحکام وعمال\nوقضات وغيره كرده و ميكند واز اقرار وتعهدیکه ایشان در میان نهاده و مىنهند ارقام و اعلام ميفرمايد كه همگی\nازین توقیع منيع را كه بنام هر قريه و قصبه ومحل و موضع شرف نفاذ وعز ارسال پذيرفته بزمودسول مىافكنند\nعموم اهل قریه رسانیده رسید آنرا بخط و مهر امام مسجد ارسال پیشگاه حضور نمایند تا آحاد و افراد وعامة\nرعیت از قرار داد دولت و اقرار وپیمان حكام وغيره آگاه گردیده دست ستم ایشانرا از کردن روز کار خود\nکوتاه دانند و هم فرمان رفت که بعضی از حكام وقضات و عمال وغيره كه مأمور خدمت شده واز غفلت کار\nگذاران پيشگاه عتبه عليا بدون عهد نامه واقرار واعتراف در اطراف رفته اند بدستخط ومهر خود باین مضمون\nعهدنامه رقم کرده ارسال پایۀ سرير سلطنت نمایند که در مال دولت چشم پوشی نکرده و بغرض نفس ورشوت\nکتمان حق نکنند ومال دیوانی را بحق وحساب از رعیت گرفته باقی نگذارند و دینارى بجز از حق و حساب\nاز رعیت نستانند وظلم وستم نموده هيچيك را نرنجاند و آحاد وافراد رعیت را بزبان و بيان نرم بحساب بفهماند\nوزنهار که درشتی وزشتی نکنند و حاکمان بزرك بر طبق قواعد رساله حكومتى واساس القضاة كه بدست دارند\nواحکام شرعیه و سیاسیه در هر دو مندرج است از بدکاران و متمردان شرعاً و سياسة رسيده اغماض و لحاظ\nرا جایز نشمارند و خدای تبارک و تعالی را حاضر و ناظر دانند واگر ازين شرايط عدول ورزند بقهر خدا (١) مشرز\nوغضب رسول گرفتار شده سزا وار قتل باشند فقط وهم جهة عهدنامه نگاشتن كتب سپيد مشرز (١) ومزين يعنی شیرازه\nبمهر نشان پادشاهی در هر موضع و مقام فرستاده شد که عهدنامه را در آنها نگار داده ارسال دارالسلطنه نمایند کرده شده\nاوهم اشتهارات متعدده باعداد ولايات ومحال وبنادر وقريه‌جات از راه افتخار شرف ارسال یافت که جهورا نام\nاز خواص وعوام بدانند و مستحضر باشند که دولت از حاکم و دفتری و قاضی و مفتی و فوج دار وکدامدار نقل اشتهاریکه\nو کرتگی و غیره بشرح فوق عهدنامه گرفته است که اگر نقض آن کرده خلاف ورزند بر طبق نوشته و پیمان در خصوص\nخود ایشان گرفتار شحنه عذاب و شکنجه عذاب وعقاب شوند وبا وجود اينگونه تنبيهات و تهديدات دولت چور و تعدی\nهر کدام از عمال وضباط وحكام وغيره كه در سالی افزون از سه صد الى هشتصد و از هزار الی پنج و ده هزار حكام انتشار\nتخواه از دولت نداشتند با اندك زمان مالك ملك وباغ واسب و اشتر و استر واقره و قلاع و عمارات عاليه شده پذيرفت\nدو چار عتاب پادشاه گردیده بر طبق عهدیکه میکردند مؤاخذه ميشدند و بعضى كه بلادت وحيلت گرفتار زنجیر\nخلاف عهد خود نميشدند چون مال ومتاع وقلاع واقطاع ایشان از وجوه مصادره اشتراء وابتياع شده بودند\nتا اینزمان که فلك بيان رقم زد این خجسته تاريخست بدست باز ماندگان ايشان نمانده همه را دیگرى صاحب شده\nو حساب خودش بروز حشر در نزد رب الارباب باز مانده تا جواب بگويد وعذاب وعقاب بیند و همدر احداث\nخلال احوال مسطور سرتیپ محمد حسین خان بفرمان حضرت والا وامر سپهسالار غلام حیدر خان در موضع برج فاصل\nپایندی شاخ واقع قليب نقطة فاصله سرحد دولتين افغانستان وانگلیس در بين منزل دكه ولواركى برج افراخته قريب سرحد\nبپردخت و همدر روز بیست و سوم ربیع الاول حضرت والا که رفاهیت حال رعایا را همواره پیشنهاد خاطر پیشاور\nو جلال آباد","chars":3686,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00971.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/971","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/971","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}