Page 859

( ۸۱۹ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ ) شده بود ببدرقه غلام حیدر خان باز گردیده وازمنزل کاومرده قوالع غزنین غلام حیدر خان را رخصت منزل کردن و بوار هزارۀ بهسود کرده و خودش در کابل آمده از قلیل مده علیامستعد گشت و غلام حیدر خان در گردن محاربه سپه دیوار رفته یکبار مکتوب رسانی و جابری که مأمور بود پرداخت و هم در اثنای اعمال سپهسالار غلام حیدر خان بعضی از سالار باهزاره مردم سكنۀ درۀ شاه لعل واقوام سعید درویش و قدم وحسینی که پیش آمدکان ایشان مطابقت نکرده در اطاعت اشر بد کردار دولت مخالفت ورزیده و بفاصله يك كروه از اردوی او دور جمیعت کرده بودند نامهای استمالت برای ایشان فرستاده دعوت باطاعت کرد و آن نپکوهیده خویان نظر با فعال و اعمال سفهانه خویش از واهمه پیش نیامده ساخته حرب شدند و سپهسالار پیاده وسوار بسیار بالای ایشان تاخته جوی را بخاك هلاك انداخت و بسیار تن از سپاه پادشاهی نیز بقتل رسید و در پایان کار هزارگان رو بهزیمت وفرار نهاده چون راه گریز ایشان مسدود بود ناچار در اندرون چهار قلعه جای گزیده محصور گردیدند و سپهسالار تا ساعت دوی پس از نصف شب هنگامه جنك را برپاواستوار داشته و هر چهار قلعه را هدف گلوله توپ ساخته اکثر از هزارکانرا از صدمه گلوله توپ در اندرون قلاع بیجان كام بخاك هلاك انداخته کار را برایشان بغایت تنك كرد تا که بقیه هزارکان از جائیکه لشکر ملکی دائره کرده مرکز محاصره بود راه بیرون یافته واز قلاع برآمده جان بسلامت کشیدند و چندتن بازماند و افراد سپاه در اطراف قلعها کشته شدند و سپهسالار مسافت بیست کروه هزار کانرا تعاقب نموده اقامت قلاع ایشانرا آتش زده وسوخته در لشکرگاه بازگشت و هم درین هگام حضرت والا ملاغلام جان جنك زائی را بمنصب قضای کيزاب سرفراز ساخته ملاعبدالله میان خیلی مأمور شدن را مأمور احسافزا کرده با ملاعبدالرحمن کاکری و دون نفرر از کابل در آنجا فرستاد وملاسر بلند را بقضای یکاولنگ قضات ومفتیان مأمور کرده ملا محمد طاهر را بامر افتای محکمه شرعیه آنجا نامزد نمود و هم چنين ملا عبد الوهاب در محکمه اشکار در هزارجات آباد سرافراز گردیده ملاعبدالعلی بتحررى محكمه أرزگان و ملا پاینده محمد بتحرری محکمه غجرستان و ملاعبدالسلام در محكمة هزاره جاغوری از حضور انور والا نماز شده هرکدام در مقام مأمور به خویش رفته اوامر و نواهی الهی را بر طبق شریعت حضرت رسالت پناهی و وفق مذهب مهذب امام همام ابي حنيفة كوفى رحمة الله عليه درميان مردم هزاره که از قتل وغارت بازمانده اطاعت ورزیده بودند جاری کردن آغاز نهادند و از بشوقت مردم غسارت اشیم هزاره از عمل بد و کردار زشت خویش روی بفرار نهاده متدرجاً هزاران تن از مملکت افغانستان نالان در ممالک خارجه رفته مسکن ومأوای گرفتند و چنانچه بیاید املاك و اراضی شان بمردم افغان داده شد وازانسوی در عين اعتدال سردار عبدالقدوس خان آمرا مکابل بر گرفته و درمنزل مقرر سیده و از انجا ره نورد کردیده بود در روز چهار دهم ماه ربیع الاول وارد غزنین شده چون در کابل آمده ازشرف دست بوس حضرت والا مستسعد گشت بعد از چندی بمنصب ايشيك آقاسی بارعام وخاص چنانچه بیاید مفتخر گردید و در خلال احوال مذکوره مأمور شدن سپهسالار غلام حیدر خان که داخل ارزکان شده بقية اشرار دره پهلوان وغيره را چنانچه گذشت کوشمالی داده افواج قاهره بود جنرال شیر محمد خان وکرنیل فرهاد خانرا باسپاه نظام وغیر نظام دولتی و ملکی وتوپخانه جانب درۀ غرجین درپشه و شیر آب وعلاقه پشه و شیرداغ که تا اینوقت صدمعش سیل سیاست گاه کاهی خورده و چنانچه میبایست مطیع ومنقاد داغ شده بود گسیل نمود و چون اکثر از اشرار مردم ارز کان نیز از راه فرار داخل مواضع پشه و شير داغ وقلندر شده باعث استظهار اشرارانجا كن مذکورہ گردیده بودند سر راه جنرال شیر محمدخان و کرنیل فرهادخانرا عزم جنك تنك كرفتند چنانچه هردوتن در روز پانزدهم ماه ربیع الاول نامه و پیام بآن اشرار لئام فرستاده دعوت باطاعت نمودند و ایشان پاسخ نداده همچنانکه بودند راه شقاوت پیموده استوار پیکار گردیدند و هر دوتن سالار بر آشفته روی پوزش و سرزنش بسوی اقوم بدکیش نهاده تا اخیر در قیافه اسپ ستر رانده در قلعه عبدالله بيك فروکش کردند و هزارگان توان دفع شمشير وسنان وکلوله توپ وتفنك دلیران سپاه را در خود ندیده علوفه و آزوقه خویش را تمام آتش زده وسوخته قبل از وصول لشکر از راه فرار بكوه برشدند و در موضع کاواچاق جمع گردیده در محاربت باسپاه پادشاهی اتفاق کردند و دلیران لشکر دولت با آنکه از خره ماه صفر تا اینوقت از مرض جان ربای