Page 853

( ۸۲۳ ) جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) سراج التواریخ ) روزکار ایشان نهاده آید و هنوز جوابی از آن صیدم نجنرال مذکور بازنیامده بود که جنرال میر عطاخان موصوف وجنرال شیر محمد خان وکرنیل فرهاد خان از نرسیدن سردار عبد القدوس خان و لشکرش مشوش گردیده چون از حرکت خود جانب ارزگان بایشان خبر داده ومواضعه (۱) نموده بودند دريك روز داخل ارزگان شوند و از غتنی نمودن و بازماندن او در منزل باغ فقیر محمد از اندیشهٔ اینکه مبادا در جائی بالتر از هزاره دوچار بیکار شده باشد کرنیل فرهاد خان وسوفی محمد افضل خان کندان را با دو فوج پیاده وصد تن سوارهٔ نظام ودویست تن سواره وششصد پیادهٔ ملکی و چهار ضرب توپ بسر راه سردار عبد القدوس خان کاشتند اما او بفرمان طلبیکه بناخشن شرف اصدار و یافت روان عن الرسال یافته بود عزیزالله خان عمزادهٔ خود را با دوصد تن پیادهٔ نظام و يكضرب توپ جهت پهرهٔ علوفه و آذوقهٔ سپاه در موضع باغ احماقامت کرده دیگر تمامت افواج تحت رایت خویش را مامور رفتن ارزگان نموده خودش خواست که در روز بیست و نهم ماه صفر راه کابل بر گیرد اما هنوز راه نیفتاده بود که حضرت والا از عریضهٔ عزیز الله خان و مامور شدن اقامت او در موضع باغ آگاه گردیده سردار فقیر محمد خان را فرمان کرد که سالاری اردوی سردار عبد القدوس خانرا بر عهدهٔ خویش شناخته علوفه و آذوقهٔ سپاه را نیز آماده کرده عزیز الله خان را با سردار عبد القدوس خان رهسپار کابل نماید چنانچه سردار عبد القدوس خان باهم زادهٔ مزبورس در روز مذکور ماه مسطور که عزم ره نوردیدن جانب کابل کرده بود راه دار السلطنه بر گرفت و چون وارد موضع قره تو شد فی واستهال عاید حالش گردیده جناب تبش ساخت و بهمان حالت از آنجا برخاسته روز شنبه دو یماه ربیع الاول در منزل اوبلك رباط رسیده فرود کشت که ان شاء الله حرکت کردن از آنجا و جانب غزنین روان شدنش بعد ازین رقم خواهد شد ( واقعات متفرقهٔ که در تضاعیف سوانح ماه صفر وارد گردیدند ) شرح حال سردار عبد القدوس خان (۱) مواضعه باهم قراری در کار گذاشتن واقعات متفرقهٔ ماه صفر سنه ۱۳۱۰ و همدرین هنگام فوج پیادهٔ نظام قوه اود خیل را محمد ابراهیم خان نایتی حاکم لغمان بامر و فرمان حضرت والا فراهم کرده در کابل فرستاد و در سلك سپاه دولت مسلك ومنظم گشت ومقارن ایحال بضغ نام پسر امان الملك میره چترار به ترغیب وتحریض افضل الملك يك تن دا لتمراد کانسی را با خود یار ساخته زهر بکام پدر خویش ریخته هلاك کرده خود بر مسند حکومت پدر جای گزیده شاه الملك و بهرام و وزیر غمان برادران اعیانی و مهتر خویش را بقتل رسانید و سردار نام برادر عینی دیگر خود را که در موضع کوهستان چترار واقع جانب بدخشان قیام و قرار داشت با طاعت خویش دعوت نمود و او از اطاعت برادر پدر ککش سرباز زده چارهٔ کار را در اتحاد با عمراخان با جاوری دیده دوبار با توجهغه برسم هدیه با نامهٔ مودت و مساودت ختامه نزد او فرستاده زمام اختیار کوهستان چترار را بوی دادو او شیخ اکرم نامی را با چار صد تن از مردم بروتی مامور اقامت قلعهٔ ناری کرده امر نمود که بروج آتش زده و سوخته و خراب کرده دست چتراریان را که از طاق خانکی خویش بیاب و هی رمیم کالتراب ساخته بودند آباد کرده بحراست آنحدود قیام و اقدام نماید و سپهسالار غلام حیدر خان ازین امر آگاه گشته بعزم آنکه مبادا از دست عمراخان فتنه در جبال اسمار و کافرستان حادث کردد مردم اسمار ودانگام را از راه حزم واحتیاط مأمور اقامت دربات نشه کام و بارکام وسکنت و بر کوت و قلعهٔ نور نمود و آنگاه که امور مذکور از عریضهٔ سپهسالار حالد ای سرکار والا تبار شد خامهٔ درر بار پیش گوی خاص را با من فملزمتین و خرد عاقبت بین رقم طراز ساخته بعینه این عبارت را نکار داده بسپهسالار فرستاد که ضغ حرامزاده تحريك مردم بیکانه از دین مبین پدر کشی را اختیار کرده چنانچه بواسطهٔ ما گز انگیسی اور اهلاك ساخته است گویا معاملهٔ چترار را در يك يادوسال تمام خواهند کرد که نه عمرا و با جاور و نه ضع و چترار بر حال و بر قرار خواهد ماند و همدر ادو لت انگلیس بحیلت و مکیدتیکه دارد بدولت روس نه از تنبکره تنز خود و اتالی می بند از و متصرف میشود و در میان کار چنان شد که حضرت والا نکار داد چنانچه بیاید انشاء الله تعالی بالجمله سپهسالار را در ذیل رقمیهٔ موصوفه تأکید واستحکام مواضع مستعدهٔ سرحد کرده رقم نمود که در سرحد و حده و چترار مداخلت نکرد. سرحد اسمار را که دولت افغانستان ازان کذشتی و آنرا گذاشتی بیست نيك استحکام دهد و بروج مبنيه كه کلولهٔ توپ خصم با آنها کار نکند وزاد و رسم نقب ومور چال از آنها مسدود باشد و در روز کار زار استوار مانده بدلاد زمان استقبال داخل نظام شدن جوانان اود خیل فوت مهتر چترار