Page 74

( ٦٧ ) ( جلد اول ) ( ذکر سلطنت اعلیحضرت شاه محمود ) ( سراج التواريخ ) سلطنتش بود جهت وصول مالیات دیوانی مأمور هزاره و بامیان نمود وچون او در انجا رفت مردم کابل که منتظر فرصت بودند لوای بلوا بر افراشته اعلیحضرت شاه محمود را از تخت سلطنت برداشته در بالاحصار محصور ساختند وشهزاده شجاع الملك كه در ژومت رسیده مترصد انه عنان کشیده بود ازین واقعه خبر گشته راه کابل بر گرفت ودر موضع اللور وارد شده حاجی رحمت الله خان فوفل زائی واز عقب آن کل محمد خان وعطا محمد خان بامیزائی که از اعیان حضرت شاه محمود رخ بر تافته بودند برکاب شهزاده شجاع الملك پيوستند وهمچنین شیر محمد خان مختار الدوله پدر عطا محمد خان مذکور وغیره خوانین که از اعلیحضرت شاه محمود خاطر حزین گردیده بودند مخفیانه نزد شهزاده شدند بعد از اللور حرکت کرده بنواحی قریۀ لهو گرد فرود آمد و در انجا سه هزار سوار باوی همراه شده بودند واعلیحضرت شاه محمود که در بالا حصار حصاری بود از ورود شهزاده بتقرب جایگای لهو گرد واقف گشته زیاده تر متزلزل شد وچون هنوز مکنت سلطنت داشت خود را از دست نداده بدستیاری طایفۀ عرب بالاحصار از بروج وبارۀ حصار شهر کابل را هدف گلوله انواب آتشبار ساخته شهریان را در ششدر حیرت و تنگنای حسرت انداخت چنانچه ایشان عرض پرداز حضور شهزاده شجاع الملك شده باستعجال طلب کابلش نمودند و شهزاده از در لهو گرد شده شبا در انجا بسر برده بامدادان راه برگرفته در منزل اعلیحضرت بابر شاه فرودکش گردیدو از پنجا ١٥٠٠٠٠ یکصد و پنجاه هزار پیاده وسوار در تحت رایتش فراهم آمده قرار داشتند چنانچه از انبوهی لشکر که در انجا میگنجید هر روزه حرکت فرموده درباغ سردار مدد خان فرود آمد ومردم کوهستان کابل را امر کرد که در اطراف بالاحصار جای گزیده نگذارند که کسی از عسرتنگه انحصار بیرون شده فرار شوند وخود هر روز سوار گشته بدور بالاحصار گردش نموده گماشتگان خویش را تاکید بر حفاظت اطراف حصار کرده بعسکرگاه معاودت میفرمود تا که ثقوب (١) ثقوب (٢) در بنگاه شاه برج برسید (١) آنگاه قصد آتش زدن ورخنه انداختن کرد وهنوز بکار نپرداخته بودکه خبر ورود وزیر فتح خان بالشکری بسیار ثقوب جمع از مردم هزاره و بامیان در منزل میدان بگوش شهزاده رسیده بعزم مدافعه وی کرد واز باغ سردار مدد خان ثقبه بمعنی سوراخ پا برکاب نهاده در قلعۀ قاضی فرود آمد واز آنسوی لشکر وزیر فتح خان پیش آمده جنگ در پیوست وتاعصر هنگامۀ کارزار استوار مانده جمعی از طرفین مقتول ومجروح گشت و آخر الامر وزیر فتح خان شکست یافته روی (٢) ثقوب جمع ثقب فرار جانب قندهار آورده نزد شهزاده کامران والی آندیار رفت و شهزاده شجاع الملك مظفر ومنصور بكابل مراجعت نمود واز حصول این فتح اعلیحضرت شاه محمود که حصاری و چشم براه یاری و مدد کاری وزیرفتحخان بود آفتاب اقبالش را رو بزوال دیده بکلام پادشاه علام توسل جسته از در معذرت با عریضۀ مشتمل برعفو جرایم خویش نزد شهزاده شجاع الملك فرستاد واو بپاس احترام قرآن مجید عفوش فرموده از خونش در گذشت وکار پردازان رکاب ظفر انتساب خویش را امر کرد که دروازه های بالا حصار را گشوده اعلیحضرت شاه محمود را بدون اخلاق وتحقیر در بالا حصار بالا برده محبوس وپا بزنجیرش نمایند وبقرار بیان صاحب تاریخ سلطانی بقصاص چشم اعلیحضرت شاهزمان امر کور کردنش نیز کرد ولیکن بشفاعت شیر محمد خان مختار الدوله ذکر سلطنت میل کشیده نشده مقید گشت وروز دیگر شهزاده با خاطر از غم آزاده داخل بالا حصار شد اعلیحضرت ذکر سلطنت اعلیحضرت شاه شجاع الملک شاه شجاع چون شهزاده داخل بالا حصار شد براریکه سلطنت جلوس فرموده بعد از ادای مراسم جلوس ابوالحسن خان را که در درۀ خیبر بخدمتش رسیده بود بخزانه داری جواهر ونقد وجنس سر افرازی داد وشهزاده حیدر پسر والا گهر خود را بحکومت قندهار که هنوز شهزاده کامران با یالت آن قایم واستوار بود نامزد فرمود وسردار احمد خان نور زائی را با عطا محمد خان بن شیر محمد خان مختارالدوله وسیدال خان بخلعت پیش کاری شهزاده مفتخر ساخته از جهت بودن شهزاده قیصر در قندهار پنجهزار سوار نیز از مردم درانی وغلجائی با شهزاده همراه کرده مبلغی از خزانه برای انعام اعیان انام(٣) آلمقام بایشان سپرده روانه قندهار نمود وچون وارد منزل (٣) انام بمعنی مخلوقات