Page 591

( 561 ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ ) سالار افواج نظام هرات در میان نهاده بود واو بروز هجدهم ماه رمضان بامید وصول سردار مذکور فتنه بر انگیخته خالد بدیهای و سپه روئی را سرش ریخته دید آنچه دیدوی که روز مذکور را موعد گریختنش از طهران دانسته بافتح محمد خان قندهاری و امیر محمد خان خسرزادهٔ خویش و جنرال تاج محمد خان بن ارسلاح خان قلجائی و جنرال ولی محمد خان وردك و برکد احمد نور خان و محمد اعظم خان قوم سپاك و میر غچه خان کوهستانی که شرح فتنه انگیزی او در نواحی جلال آباد سابقاً گذشت واز آنجا در نزد او رفته بود و غلام جان نام غلام بچه و کرنیل میر علم خان وسلطان محمد خان آبدار و جمعه خان ارغندابی وعثمان غنی نام خاصه دار قوم احمد زائی و غیره که مجموع نوزده تن میشدند فرار اختیار کرده از ارقام واقعه نگاران آنجا قبل از ورود او بسر حد هرات قاضی سعد الدینخان حکمران آنجا وسپه‌سالار فرامرز خان را آگهی دست داده رجبعلی خان رساله دار بیکتوتی را با سوارهٔ نظام وصالح محمد خان ونائب خداداد و دولت بيك غوریاتی وپدر عطاء الله خان ساقی سلمانی ویعقوب بيك هزاره را با سوار کشاده از هرات بعزم راه گیری و دفع او تافتند وان جمله رجبعلی خان رساله دار باسوارانش پیشتر از همه بغرب فرودگاه سردار محمد ایوبخان رسیده واو سوارانرا دیده بفرار پشت بر شده تا خواست که سوار اسب فرار شود رجبعلی خان با سوارانش از گرد راه در رسیده اطراف پشته را دائره آسا بگرفت و بعزم دست گیر ساختن سردار نامدار استوار ایستاد واو عرصه را تنك وپای چاره را لنگ دانسته ناچار (قرآن شریف) را که با خود داشت شفیع فرستاده پیام داد که بپاس حرمت(کلام مجید) اورا وا گذارد تا بطریق گمنامی سپارد ورجبعلی خان جواب داد که خودرا از قتل در امان دانسته باوی راه هیات پیش گیرد و از آنجا در کابل نزد حضرت والا شده ترك معاندت و آواره گردی کرده در ظل حمایت ورأفت پادشاهی روز بسر برد واو ازین جواب که در طبیعتش ناصواب می نمود مرگی را بر اطاعت ترجیح داده بکشاد دادن تفنگ پرداخته آهنگ جنك کرد وسردانه بکوشید تا که ظلمت شب پرده بروی کارش کشیده سه تن از همراهانش بقتل رسید و چماو - دیاری تاریکی شب بصد رنج و تعب راه گریز یافته بی شهانه جانب وادی ادبار شتافت و در وقت فرار از سرآسیمگی شمشیر و کمر بند ودور بینش را فرو گذاشته با همراهانش طریق گریز برداشت واز یارانش جدا افتاده يك راس اسب سواری خودرا غلام علی نام رساله دار برعایت شهزادگی که اسبش از ره وردیدن باز مانده بود از قفایایش در رسیده بعوض آنکه مینماید گرفتار ش میساخت باو داده آوازه انداخت که او را جراحت رسانیده اسبش را با خود برد خلاصه سردار والا تبار و همراهانش بزحمت ومشقت بسیار از بیابان چول(1) جان بسلامت گذرانیدند و از جملهٔ همراهانش میر علم خان کرنیل وسلطان محمد خان آبدار (1) چول و سلطان محمد خان بن محمد اسلم خان ارغندابی وعثمان غنی نام دست گیر سواران کشاده و نظام گردیده دیگران بمعنی بیابان وریك زاریکه گرفتار دام تقدیر نشدند و شمشیر وکمربند و دوربین سردار نامداررا سواران هراتی و نظامی نزد قاضی سعد آدمی دران الدینخان و سپه‌سالار فرامرز خان آورده ایشان با دست گیر شدگان و غلام علی نام که اسبش را بسردار مذکور نباشد داده و محبوس گردیده بود در کابل بحضور اقدس فرستادند و همدر اثنای این حادثه که مردم اشرار روی بخراج جانب علاقهٔ معروف چنانچه گذشت نهاده بودند مردم الوسى آن علاقه که از روی خدمت گذاری حاضر اردوی پادشاهی بودند رخصت باز گشت جانب مساکن خویش یافتند که دست تاراج اشرار را از مال و منال ایشان باز محاربهٔ مفسدین با دارند چنانچه با باغیان مردم لغر و ناصری که وارد علاقهٔ معروف شدند در آویخته خون بسیار تن از ایشان را مردم علاقهٔ ریخته همرا مخذول ومنكوب ساختند وایشان جز اینکه اکثر خود را بقتل دادند دیگر کاری از پیش نبرده بی نیل مرام معروف روی بسوی بادیهٔ ناکامی نهادند و مقارن اینحال از حضور اقدس والا برای بزرگان طائفهٔ مهمند باستدعای سپه‌سالار غلام حیدر خان که شرحی از خدمت گذاری و اخلاص شعاری ایشان معروض داشته بود ده طاقه لنگی زری وبیست طاقه نیم زری وپنجاه طاقه لودهیانه و بیست طاقه شال مرینه وده توپ چوخهٔ ماهوت پنج مثقاله و چهل توپ چوخهٔ پهمك زرى وپنجاه توپ ساده بصحابت حمزه خان قاقله باشی ارسال جلال آباد شده امر والا بنام سپه‌سالار شرف اصدار یافت که هريك از بزرگان مردم مذ کوررا باندازهٔ شأنش از طرف دولت عطا نماید چنانچه او همرا خلعت داده ممنون احسان حضرت والا ساخت