Page 542

(۵۱۳) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ ) کنند و مال و مواشی وزراعات مردم جلجزار را تاراج و پامال کرده روی بسوی پشت رود نهادند و حضرت والا از عرایض کار گذاران هرات واقف و آگاه گشته حکام قندهار و پشت رود و فراه و تاجور خانرا فرمان کرد که اسامی مفسدین را گرفتار ساخته دست زنجیر و توبیخ را از دیگران بازداشته مزاحم حال ایشان نشوند و از صدور این حکم اقدس والا مردم مذکور که خود را ملامت شیوه قومی و طریقه اتفاق جمهوری دانسته مجرم و خطا کار میشمردند از کردار خویش منفعل و شرمسار گشته و بتوسط مولاداد خان حاکم پشت رود عفو تقصیر خواسته روی بسوی بادغیس نهاده مسکن گزین آنجا شدند و هشت تن فتنه انگیزان مذکور را بدست حاکم موصوف داده او بگیل در گاه سپاسی پایگاه نمود و مقارن این حال بزرگان هزاره شیره واقع محال تیرین بمساعی جمیله و هدایات نیهٔ میرزا حیدرعلی خان از قزلباشیهٔ قندهار که در علاقهٔ تیرین خدمت نویسندگی دیوان و دفتر داشت از سعادت راه اطاعت برگزیده سه هزار خانه وار طوعاً رشتہ انقیاد اطاعت ورزیدن هزاره شیره و پهلوان بگردن نهادند و از موطن اصل خود برخاسته در حدود ایل کور و ظفر عطاز و قامريك واقع انتهای هزاره جات سکناپذیر گشته قلعهٔ بنیاد و آباد کرده بآمور رعیتی پرداختند و میرزا حیدر علیخان بامر حکمران قندهار سه تن از بزرگان ایشان چون حسن خان و محی اوقی و میر محمد حسین بيك را خلعت فرستاده مکتوب تسلیت اسلوب نیز ارسال داشته ایشان دو راس اسپ تعارفاً بپایزای مذکور روان کردند و همچنین طایفه پهلوان هزاره بامیرزای مزبور راه مراوده و قبول اطاعت کشوده سر بخط فرمان نهادند و از غمی حضرت والا میرزا حیدر علیخان را احداث داک خانه پشاور مورد احسان فرموده تحسین و آفرین نمود و همدرین هنگام محمد اکبر خان مأمور فروش بادام مقیم پشاور را از حضور اقدس فرمان شده کوتی و دا کخانه اسلامیه را در آنجا احداث و آباد کرد و مقارن اینحال شورم کر يشگر نام فرانسوی که در فن توپ و تفنگ سازی و غیره آلات حرب مهارت تامه داشت جهت اجرای کار کارخانه بخاری که درین سال بکابل احداث و ماشینهای گوناگون بتوسط مستر مذکور که از حضور مأمور کلکته شده و از فرنگستان بخواهش حضرت والا خریده و در کابل رسیده بود وارد پشاور گردیده چون ملازمت ایندولت را اختیار کرده بود مخارج او را محمد اکبر خان بادامی بامر و اجازت حضرت والا کفایت نمود و بکشور پشاور او را از رهسپار شدن جانب کابل بازداشته باتفاق کار گذاران افغانیه اجازت آمدن او را بکابل از وایسرا خواسته بعدش مامور شدن میر عطا محمد در پشاور روانه نمود و پس از تنظیم سند تقاضا و حصول شرف باریابم خدمت ایندولت گشت و همدرین اوان میرعطا محمد خان از حضور معدلت دستور والا جهت فیصلهٔ امور خصمانهٔ طوایف شلمانی و انان زائی افغان از رعایای دولت انگلیس و افغانستان مأمور پشاور شده چون وارد آنجا گشت از جانب دولت انگلیس ماهانه پنجاه روپیه چهره شاهی برسم مهمانی برایش مقرر گردید و او اذن نپذیرفته پس از حصول امر و اجازت والا گرفته بتوسط ملاز میان بنق نام نقل دادن سردار ولی محمد خان از پشاور در دهلی انگلیس که از راه پذیره در موضع جمرود ملاقاتش کرده بود و هم بالیاس باریش مذکور که در جایش بارسفر کشود گذشته یك او را ملاقات کرد و او در اندرون شهرش منزل داده رفع مخاصمهٔ هر دو طایفه را بصوابدید خویش و کار گذاران انگلیس بوجه نیکو بپای برده بازگشت و همدرین هنگام کار گذاران دولت انگلیس سردار ولی محمد خان بن اعلیحضرت امیرکبیر امیر دوست محمد خان مرحوم را که از دولت اسلام رو برتافته در پشاور مقام گزیده بود بامر و اشارت حضرت والا از انجا کوچ داده بدار سکناتش را در هری پور بگشادند و در خلال این احوال که ذکر شد ذکر ملازمت جی بی دی مون نام فرانسوی جی بی دی مون فرانسوی که در فن معدن شناسی عارف بود و محمد اسمعیل خان منشی بذریعه عریضه استدعای ملازمت او را بدولت افغانستان از حضور اقدس والا کرده پذیرفته گشت و از حضور امیراً مدن او بکابل صادر شده چون شرف بار حاصل کرد تنخواه زیادی برای او مرحمت گردید اما از گردش و جستجوی او در جبال افغانستان چیزی از فلزات ظاهر نگردیده بلكه نقشه وسعت مملکت وانهار وجبال وغیره را برداشته باخود برد دیگر فایدهٔ ذکر فتنه پسران محمود خان بدار دولت نگشت و درین اثنا پسران محمود خان محمد زائی ساکن موضع ناوا و واقع ارغستان که رو از دولت وسعات برتافته از راه جهالت جانب علاقه کدنی شتافته از رحیم خان توخالو نامان قوم اچکزائی تسلی یافته درین ایل و الوس اچکزائیان پناه گزیده بود و موضع توبه واقع کنار اب کدنی متعلقه دولت انگلیس را قرارگاه دزدی