Page 533

(٥٠٣) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امير عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) معدن مس در يکی از جبال مجلغور واقع علاقۀ خوست پديد گشته چون مصارفش اضافه از مداخل آن بمیزان حساب رفت متروك و فرو گذاشته شد و همدرین هنگام بسا کس بمهر و خط جعلی (١) گرفتار قهر دوزخيان پادشاهی شده اعلیحضرت والا خود متوجه تحقيق این امر شده بکار عدالت و انصاف را بپای برد چنانچه از جمله ملا احمد ولد ملا بيدل نام آخند خيلی را که مهری جعلی سعد و بی غلته جور! بمحمد رحيم خان کپتان ماده اقرار کرده بود که این مهر را حريف نام مجور خيلی که پامسده وفراز است در موضع غمزانی بامن دو چار گشته با او گفتم که با دوسه تن معاندت و خصمی دارم اگر کاغذ سپیدی را بمهر سعد و بدست آورده و بمن داده ميتوانی هر آئينه خورسندت سازم واو این مهر سعد و را که در پشاور جهت چنین امور مکبدت دستور متار (٢) کرده با خود داشت بمن سپرد و من بکار برده خصمای خود را گرفتار عتاب پادشاهی ساختم و کپتان مذكور مهر مزبور را نزد سردار شير نندل خان حاضر کرده او ملای موصوف را به صد روپیه زجراً جریمه کرده عرض پرداز حضور اقدس والا شد و از عريضۀ او حضرت والا را اطلاع دست داده سردار شیریندل خان را بدریعۀ منشور از شاد واعلایم فرمود که باز پرس چنین امور در شیوه و دستور سلطنت بغایت سخت است نه جرم سه صد روپیه زیرا که چنین ملایان بی عمل در حقیقت شاگردان شيطانند نه استدان بندگان خالق سبحان و بسی فتنه ها بروی کار می آرند و خلق خدای را ایذا و آزار میرسانند پس او را محبوس و روانه کابل داشتن از وجوب استحسام است که زنده بودنش جمعی را موجب پریشانی وقانون سیاست را سبب پشیمانی و از صدور ایلحکم مبرم او را مقيد ومغلول در کابل فرستاده بكيفر کردارش مقتول کشت ومقارن الحال مبلغ شصت و دو هزار روپیه اثبات و جوه سر حمده حکمران غزنین بفرماینکه بواسطه اهمال دیوان شرف نفاذ یافت دو ساله که بالنهاده بود باذای مردم آندر حواله نمود و ایشان ازین حواله رنجیده آهنگ سرباز زدن و شورش نمودن کردند و این امر از عرائض وقائع نگار محال غزنین بگوش داد نیوش حضرت والا رسیده حکمران غزنین را ارشاد و آ گاه فرمود که هر چند وجه نقد حصول شده باشد واپس بمردم آندر سپرده همان نوکر را که نيت دفتر است و بعوض آن وجه نقد بنام سر حمده قبول و مقرر کرده اند جهت ملازمت سپاه نظام از ایشان بگیرد و حکمران غزنين بزرگان قوم اندورا طلبیده از صدور حکم والا خبر داده ایشان پذیرای نوکر دادن شده و جهر يکه داده بودند پس گرفتند و این امر که مجوزانه اجرا یافت در طینت غيور حضرت والا نا گوار افتاده بانیان فساد را طلب کابل فرموده محبوس نمود ومردم آندر ازین قضیه و پاره از دیگر امور که در موقعش مذ کور میشود سر برداشته تمرد اختیار کردند چنانچه بيايد انشاء الله * ذکر شروع کردن و پرداختن بکار تعیین حدود ترکستان * ( که کمشنرین روس وانگلیس و قاضی سعد الدینخان فروهشته ) ( واجرای آنرا حواله بدول سه گانه داده بودند ) واقعۀ تحقيق مهر جعلی (١) جعلی یعنی ساختگی (٢) متار کنده شده ذکر شروع به تعیین حدود تر کستان روز نهم ماه رمضان سال هزار و سه صد و سه كرنیل رجوی نزد كليرك کمشنر روس شده با او اظهار کرد که دیر است استشهادات و سندات را از ملاحظه شما گذرانیده تا کنون جوابی نشنیدم آيا شك واشكال شما رفع گردیده یا هنوز اشتباهی باقیمانده وی جواب داد که میباید بکپتنان از دول سه گانه روس وانگليس وافغان ناموسيم كاطف رفته و در آنجا از نهر جيحون گذشته از دیگر مرد میکه در هر دو جانب نهر مسکن و مأوی دارند تا آنجا از حقیقت رسیده میبیند نا کرنیان آن مردمان نیز با خطوط استشهاد و اظهار این کسان که حاضرند مطابقت وموافقت کند معمولداشته شود والا امر دیگر بروی کار آورده شود اما بشر طیکه از مردم آنسوی آب شخص روسی پرسش کند و از ینسوی مأمور انگلیس پژوهش نماید و این گفتۀ او را کرنیل رجوی مسلم داشته مستر مك از كميشن انگلیس وكپتان کامسوف از کمیشن روس عازم رفتن کرده قاضی سعد الدینخان را نیز آگهی دادند که شخصی را مأمور نمايد واو ناظر نور الدینخان را کلیات چند تعلیم وتلقین کرده همراه ایشان گذاشت و صورت حال را معروض حضور انور داشت و در خلال اینحال بروز پنجشنبه چهار دهم ماه رمضان