Page 516

(٤٨٨) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امير عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) واكر بنويسد ماجواب بنويسيم وقاضي سعدالدينخان این كفتار قاضی محمد اسلم خان را مسترد داشته پاسخ داد كه كاهی این خواهش كرنیل رجوی را نپذیرم زیرا كه او میخوامدهمان دشمنی دولت روس برانگیزد اما این ماجرارا عرض پرداز پایه سریر سلطنت شده از حضور اقدس والا دستور العمل خواسته برطبق امر حضور رفتار کنم چنانچه مذاکره مذکوره را عرضداشت حضور اقدس نمود، در روز سه شنبه بیست سوم ماه جمادی الثانی نقل منشور این منشور بنام قاضی سعد الدینخان از حضور اقدس بصدور پیوست که از شنیدن این قصه ورای و اندیشه والا که در کرنيل رجوی كه هيچ دوست در حق دوست اینگونه خیالات شور انگیز و پر آشوب را نميكند حيرت دست باب منع داد و مكشوف افتاد که کرنیل مذکور را حصول تجارب دنیوی وقاعده شناسی امور دوستی و فهم اصول كرنيل رجوی کار علاقه و رابطه دولتین که با یکدیگر همسایه و شريك مستدعی فواید خود باشند اندکست و شاید سن جوانی وکم تجربکی کار افغانی او را بر چنین گفتار آورده و یا در نفس الامر دوستی افغانستا نرا دائمی منظور ندارند وکرنه این کلمات را که از مکاتبت بوی دور نکی و مغایرت وحقارت دولت افغانستانزا ظاهرمی نماید برزبان نمی راند بلکه در خیال نمیکند و آینه بنام ان لازم با کمشنر آمد كه كرنيل رجوی را آکاه کنم وخوب دانسته نمایم که پس از ین پیرامون اینقسم مذاكرات نكرد. و چنين كلمات را روس شرف بزبان نراند و قدر خود را با قدر دوست دولت خود بشناسد زیرا که از حقارت دولت ما حقارت دولت خودشان لازم می آید صدور یافت واز قدر شکنی ما قدر و وقار خودشان بر هم میخورد زیرا که سزای حقارت حقار تست و پاداش عزت حرمت بهر حال واجب افشاد که صاف گفته شود كه دولت افغانستان از برای حدبخشئ وجود او را منصف ومميز وميانجی قرارداده است نه صاحب اختیارهم از کار اینقوم و دو کرورنفوس با کجاترسیده که از تك و نام دولت و ملت خود بکذرند ودولتی را که بعد از دشمنی نواسطۀ وجود امير خود بلا حظۀ خير وعوائد خود دوست گرفته اند و در عالم دوستی ميخواهند بطور مساوات وبرا بری با او گذران دائمی داشته باشند و ایرا نمیخوا هند که صاحب اختیار خود قرار بدهند اکر جناب نائب السلطنه صاحب هند در مجلس اول ملاقات من و ایشان در راولپندی اینفقره اظهار کرده مرا بدولت خود آکاه واخبار نکرده و با منای دولت خویش نرسانیده است پس فوائد آن ملاقات برای هر دو دولت نتیجه وثمره نخواهد داد من صریح گفتم که اکر مردم افغانستان خير وعوائد كار خود را در دوستی دولت روس میدیدند محال بود که با شما دوستی میکردند واکنون که خیر و بهبود امور خود را در دوستی دولت شما و بيكانكي دولت روس دیده اندمحال است که از دوستی شما بر گردند وبدولت روس رابطه بپسرسانندواين نکته را چندان تکرار کردم که ویسرا تصديق كرده در ضمن این نکته صدهانکته در جست كه دوست دولت بهیۀ برطانیه برای فوائد و منافع دولت خود شده ام نه اینكه مقهور ومجبور بوده ايم ودوسنی را اختیار کرده ایم واعظم فوائد ماخود مختاری ماست کسی را برخود آقا وصاحب اختیار قرار نمیدهیم واگر جہان برهم بخورد شأن ووقار دولت خود را بر هم نمیزنیم و با دولت روس که امروز میانجی کری دولت انكليس صلح و آشتی دست داده احتمال ميرود كه كاهی مصالحه بیقرار است صدها كاغذ ومکتوب در كفتگوهای سرحدیه وغیره برای سر حدداران ما بیاید و جواب بر طبق سوال برود و این سوال و جواب ضرور یست که دشمن را بادشمن وبیکانه را بابیکانه و سر حددار را با سرحد دار در تمام آفاق و قاطبۂ انفاق افتاده وکسی مانع کسی نشده همین قدر بر خود لازم گرفته ایم که انماظم امور خارجه را بی قید صلاح دولت انگلیس فیصله و تصفیه ننمائیم ديكر قيد وتكليف بر ما نيست و خودرا حکمران مستقل مملکت و خود مختار دولت و مقتدر امور خود میدانیم و کر نیل رجوی کا مروز کمشنر روس را از رقعه نكاری بنام کار گذاران ایندولت منع میکند منع نكردن محار به و واقعه نچده را چه عذر می آورد چرا مردم روس دادران مقام منع نمودن خویش از مقاله بازنداشت که حالا از رقعه نویسی منع میکند بسیار خوب منع کند که در فرنهايت رقعه از طرف کار گذاران روس متضمن مطالب سرحدیه با ينطرف وبنام کار گذاران ما نیاید کاردار ما هم جواب نخواهد نوشت ولیکن اگر بیاید وما قدرت جواب دادن را نداشته باشم از جمله محالات امور نمود دولت هند نشده و افغانستان را قباله نداده و نفروخته ایم که شمار را بجان همدردشان را اختیار کنیم میدانستیم که دیده انصاف و چشم تمیزکرنیل رجوی را چه چیزفروبسته که مردم افغانستان قبل از دوستی دولت انگلیس دشمنی خود را بهای بردند و ازشان و جبروت ومكنت آن ترس نخوردند تا که دوستی را برای خبر