Page 478

( ٤٥٠ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) همه اسباب مذکوره را از هرات در اردو خواسته بمحل اجرا آورد و هم بصحابت خادم سردار محمد اسحق خان که از راه درك احوال وارد اردوی حکمران هرات شده بود مکتوب برای او فرستاده پیام داد که دو صد و چهل و شش باب خرگاه از حدود متعلقه میمنه فراهم نموده باغلوقه و آذوقه زمستانی کمیشن دولت انگلیس در علاقه چارشنیه آماده کنند و او بر طبق مکتوب حکمران هیأت سررشته و سامان در ست در آنجا آماده و مهیا کرد مساح کاپتن انگلیسان در حدود کرخ و اویه و در خلال احوال مذکوره یکنفر از افسران کمیشن دولت انگلیس با پنج نفر خادم خویش باهنگ نقشه گرفتن حدود کرخ و اویه از اردو جدا شد و مقارن این حال اردوی کمیشن انگلیس و قاضی سعد الدینخان وارد منزل برج انار خان شده سردار محمد اسلم خان خادم دولت انگلیس بقاضی مذکور اظهار کرد که چون فردا عمـل نزول در نجده است میباید افواج پادشاهی مراسم پذیره ورود جنرال لمسدن را بتقدیم رسانند و هنوز قاضی سعد الدین خان چیزی باز لاو نعم با او نگفته بود که مکتوب جنرال غوث الدین خان مشعر براجازت خواستن پذیره قاضی موصوف رسیده اجازت داد که سپاه نظام را با تو پخانه جار صد قا، از خیام ایشان دور صف آراسته در وقت وصول جنرال لمسدن بقريه فرود گاه هفده ضرب توپ جهت تبريك ورود او گشاد دهد چنانچه در روز چهار دهم ماه صفر جنرال مزبور با کینتنش رو براه نهاده در منزل آق تپه جنرال غوث الدین خان بر طبق امر قاضی سعد الدینخان مراسم پذیره را بتقدیم رسانید و در عصر اليروز جنرال لمسدن خواهش ملاقات با جنرال غوث الدین خان کرده و او بصوابديد قاضی سعد الدینخان با او ملاقی شده مراجعت کرد و روز دیگر جنرال لمسدن از راه بازدید در فرود گاه جنرال غوث الدین خان رفته پس از صرف طعام و ختم کلام یکقاب ساعت بجرنال غوث الدینخان برسم تعارف و انعام داده معاودت کرد و روز پانزدهم ماه صفر از انجا ره سپار شده در نجده کهنه فرو کش کردند و در روز شانزده هم ماه مذکور حکمران هرات نیز با دو هزار سوار در ده مذکور وارد گردیده بقامت بزرگان و آ قسقالان نجده با امین الله خان حاکم ایشان حاضر فرود گاه گشته رسوم اعزاز و اکرام بجای آوردند و ازین وصول کمیشن انگلیس و حکمران هرات وقاضی سعدالدین خان در علاقه نجده علیخانوف و يزال روسی که باطناً بعزم تصرف علاقه نجده و ظاهراً باراده گردش تا دو فرسنگی علاقه مذکور وارد گردیده و هم از مردم آنحدود نسبت بخود بی اعتنایی دیده بودند باز گشته در جائیکه اول فرود شده بودند اقامت گزیدند و در روز هفدهم ماه صفر حکمران هرات با جنرال لمسدن بخیمه خودش ملاقات کرده چون او اصرار در نگرفتن مالیات علاقه نجده داشت نائب الحكومه هرات نیز اظهار کرده گفت که مردم روس مالیه از رعایای مرو و غیره نمیگیرند میباید از نجده نیز مالیه گرفته نشود تا روی دل ایشان بدولت روس نگشته بمردم پلتاق ملحق نگردند و او بنا بامر اعلیحضرت والا که از پیش شرف نفاذیافته و نصف عشر را حصه دولت و نصف را بهره بزرگان و وظیفه خواران قرار داده بود گفتار جنرال لمسدن را نپذیرفت و در مجلس بروفق استدعای او که از نائب الحكومه هرات وقاضی سعدالدين خان التماس کرد مصارف یکماهه کمینتش را از موضع چارشنبه در مرغاب قبول کرده امر حمل ونقل دادند . ( ذکر منشوریکه از عضو اقدس والا در جواب مذاکرات قاضی سعد الدین خان ) ذکر و نقل اجوبه ( و جنرال لمسدن شرف صدور یافت ) اعلیحضرت والا چون مذاکرات مذکوره قاضی سعد الدین خان و جنرال لمسدن از عرایض خود او بخاطر نشان اقدس والا گشت در روز پنجشنبه بیست و دوم ماه صفر اجوبه ذیل را نگار وار سال فرمود که اول در باب حمله روسی بهرات وذمه بردار بودن دولت انگلیس دفع آنرا من بشما اهالی کمیشن میگویم که چه قسم از خاك هرات بیرون میروید آیا کار را بصلح و بند و بست دولتی و امضای دولتین روس و انگلیس و شهادت دول خارجه تمام و بروفق شان دولت خود انجام نموده میروید و یا ناتمام و نادرست و مستعد خصومت میگذارید وا گر تمام میشود پس بعد از فیصله گفتگوی و محقق گشتن حقوق هر يك دولت روس با خاك افغانستان چه تعلق و اقتدارا از حمله او چه خوف و بیم و چرا دولت روس پیمان حر کتیکه هیچ عذر و رهن نکند اقدام نماید و البته نخواهد کرد وا کر ناتمام میمانید و از صلح بجنك ميرسانيد ما را اصلا از حرب باروس یم و هراسی نیست ولی بی اسبابی و كم دولتي واندك ساماني