Page 475

( ٤٤٧ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ ) ساخلو را که از قندهار جدید وارد هرات گشته بودند بجای ضد ان مذکور در کهسان فرستاد که در زیر امر محمد امیر خان افشار بوده محافظ سرحد باشند و نایب الحکومه هرات از نامه جنرال غوث الدینخان که بتقریب ذکر یافت نوید و رسید جنرال لمسدن را آگهی داده و فوج و توپخانه را که همراه داشت در غوریان نهاده خود با دو صد سواره نظام و یکهزار و هفتصد تن از سواران کشافه در روز چهار شنبه هفتم ماه مذکور بسرعت و شتاب از کمیشن دولت انگلیس جدا شده از راه چشمه سبز روی بسوی علاقه مجده نهاد و در خلال انجال جنرال غوث الدینخان مکاتیب شور انگیز بطایفهٔ توق فرستاده و او نیز جوابهای سخت نگار داده جانبین کار را بنزدیك بمجادلة ومقاتله رسانیدند اما حکمران هرات از مکاتبات آنا و ان واقف گشته جنرال غوث الدینخان را تنبیه و تہدید نموده از درشت گوئی بازداشت و محمد یر توقت قاضی سعد الدینخان را با جنرال لمسدن در منزل قلعهٔ مجنون مجالس مذاکره دست داده نامه جنرال غوث الدینخان را که بنایب الحکومه فرستاده و چنانچه گذشت او را بامداد خویش خواسته بود قوی نمود و جنرال لمسدن نامه را خوانده بعد گفت که ورود علیخاتوف در علاقه مجده باراده جنگ از صحت دور است زیرا که لشکر روس اندکست و مجدد صریحی با کار گذار آندولت گفته شده که اگر افواج روسیه آهنگ پیشقدمی و مداخلت در خاك متنازع فیه کنند افغانیه بمدافعه و محاربه خواهند گرائید و کار ببر از ان سرحدية ابنجال دولت روس بدنام و مورد انفعال خواهند گشت و این آوازه را علیخاتوف از اغراض خود در افواه صمر میسازد که مردم سرحد رو نشورند و اینکه در موضع صندوق کچن و حضرت امام وارد شده اند منظور ایشان تهیۀ علوفه و آذوقه است که برای کمیشن خود اماده کنند و با آن دولت افغانرا میباید که چشمش باز بوده مواظب استحکام سرحدات خود باشد زیرا که دولت روس پس از باز گشتن کمیشن دولت انگلیس از راه سرحدات ایران بهرات حمله خواهد کرد و قاضی سعد الدینخان بجواب پرداخته گفت که در استحکام سرحدات تا جائیکه مقدور اعلیحضرت والا و مردم افغانستان باشد مضایقه نخواهند کرد و با آن همه خواب دندولت یگانه در باب هرات بلکہ تمامت افغانستان دولت انگلیس است و او تصدیق کرده گفت آری دولت موصوفه جرائده و عهده دار دفعست ولیکن چون از هرات دور و دولت روس نزديك ست میباید مردم افغان تا رسیدن كمك دولت انگلیس سرحدات خود را نيك محافظت کنند تا پس از وصول لشکر دولت موصوفه باهم انشا در دولت روس رخنه گشتن نتازند و اینك كه مهندسان و مساحان مامورین سرحدات شده اند از سبب آنست که مواضع تاخت و تاز را بالای دولت روس معین کرده بکار گذاران امارت افغانستان نشان بدهند که ایشان اعلیحضرت والا را خبر داده قراری از احداث قلاع مستحکمه در مواضع مستعده بگذارند تا راه مداخلت دولت روس از افغانستان مسدود شود و پیشیار خاطر امپراطور روس اینست که دولت انگلیس را بحرکات مؤذیه اینطرف گرفتار ساخته بفراغت قسطنطنیه را از دست اسلام متصرف شود و تمام ترکستان را که بتصرف آورده بعوض حصول ایطالب بدولت انگلیس وا گذارد و دولت برطانیه برین امر هرگز راضی نشده و نمیشود و قاضی سعد الدینخان این گفتار او را حمل بر تخویف و تحذیر مردم اسلام نموده گفت که دولت روس را ازین اظهارات منظور اصلی تسرف کشور هند خواهد بود چنانچه افغانستان را باب الابواب هندوستان میدانند که پیشقدمی کرده خود را بسرحد افغانستان رسانیده اند و جنرال لمسدن در جواب اینقوله قاضی سعد الدینخان نه میبایست اعتراف میکرد چیزی نگفته دگر نوع سخن آغاز نموده گفت که منظور ازین ملاقات آن بود تا بدانم اعلیحضرت والا کدام مواضع را خیال دارند که حدود فاصله قرار داده شوند و کدام مواقع در تصرفش باشند قاضی سعد الدینخان در جواب این اظهار او گفت که بزرگان مرز و بوم خس همیشه در تمامت سفر و حضر بخدمت و ملازمت رکاب امرای افغانستان از طریق اطاعت رهسپار بوده اند و جنرال لمسدن تصدیق کرده گفت بيشك در ازمنۀ سابقه چنین بوده و ازین قبیل باید دعوی مشهد را نیز بکنید و بجواب این گفته او قاضی سعد الدینخان رطب اللسان گشت که قطع نظر از زمان سابق بعهده بزرگان طوائف تلکه و اخل از جمله مضافات هرات همرکاب اعلیحضرت امیر شیر علیخان مرحوم بنزدیك ایمن زمان در کابل بوده و در سفر انباله با مرحوم مذکور رفته اند چنانچه ایشان در زمرۀ خواتین همرکاب او در پشاور از رفتن انباله بازماندند و برای غلام محمد خان که اینک