Page 216

(۲۰۹) (جلد دوم) (ذکر وقایع عهد امارت اعلیحضرت امیر کبیر) (سراج التواريخ) با سردار محمد امین خان و سردار شجاع الدوله خان و لشکر شایان از سواره و پیاده و اتواب آتش فشان از کابل جانب ترکستان گسیل فرمود و چون ایشان وارد آق بيك شده فرود آمدند آقسقالان محال قطغن که هنوز چنانچه باید نزد سردار محمد اکرم خان نشده سر در خط فرمان ننهاده بودند اینوقت از راه دور اندیشی و عاقبت بینی هدایا و تحف شایسته بصحابت اشخاص سالخورده ریش سپید نزد سردار غلام حیدر خان فرستاده از شرفیاب نشدن بحضور سردار محمد اکرم خان عذر و عفو تقصیر خواستند و سردار غلام حیدر خان تحالف ایشانرا پذیرفته و بآب تسلی غبار خوف را از دامن ضمیر ایشان رفته رشته فرستادگانرا بخلع ساخته با منشور ملاطفت دستور رخصت مراجعت داد و از مشاهده اینحالت میران فتنه جوی مفسده خوی نیز هراسنال شده پراکنده شدند و هر کدام از مسکن و مقام خویش تحفه و هدیه برداشته از راه اطاعت پیش آمدند و از سردار غلام حیدر خان التماس عفو تقصیر نموده تسلی و دلجوئی همی یافت و بخلعت دیبا و جامه زیبا سرافرازی یافته پس از رخصت یافتن جانب مسکن خود همی شتافت و از جله محمود خان والی سابقه سرپل و ایشان صدور حکمران آقچه و ایشان اوراق میر بلخ هم سه تن را که زیاده تر بانی فساد و مبانی عناد بودند سردار غلام حیدر خان خواست که نزد خود نگاهداشته هنگام مراجعت از ترکستان ایشانرا برداشته بکابل آرداما سردار محمد اکرم خان درباره دو تن دیگر چیزی نگفته از نگاهداشتن محمود خان سردار غلام حیدر خان را مانع گردیده گفت که هر چند محمود خان بخسی و دشمنی پرداخته ما را مضطر و مضطرب ساخت باز هم از بردش در کابل بودنش بترکستان اولی است زیرا که از در مسالمت پیش آمده دیگر پیرامون مخالفت و مباینت نخواهد گشت دیگر اینکه مرد تجربه کار است میباید درین دیار باشد خلاصه هر دو برادر عرض پرداز حضور امیر کبیر شده هريك استصواب رأی خویش بجستند و امیر کبیر منشوری بنام هر دو فرزند ارجمندش مرقوم و مرسول فرمود که چون سردار غلام حیدر خان پس از نظم و نسق ترکستان بكابل بر میگردد و سردار محمد اکرم خان در آنجا برای حکومت میماند پس هر چه در چنین امور رأی او صواب بندارد بى شك و ريب پسندیده شریعت سلطنت و حمایت اهل مملکت خواهد بود و پس از وصول این حکم سعادت شمول سردار غلام حیدر خان متعرض نقل دادن مکان دیگر میران ترکستان نشده ایشان اوراق و ایشان صدور را با عیال و اطفال و منسوبان ایشان با خود برداشته در کابل آورد و از حضور امیر کبیر منزل و مأوی و خرج مکفی برای شان معین و مقرر گشت و پس از مراجعت سردار غلام حیدر خان مردم محال قطغن آتش بغی را دامن زن شدند ذكر بغاوت مردم قطغن و رحلت سردار محمد اکرم خان چون سردار غلام حیدر خان از ترکستان بکابل باز گشت فرمود مردم محال قطغن که از خوف او تحفه و هدیه چنانچه رقم شد نزدش فرستاده سر در تحت فرمان نهاده بودند ایمن گردیده از دادن مال دیوانی و خراج سلطانی سرباز زده تمرد ورزیدند و سردار محمد اکرم خان بالشکر شایان از مزار شریف بعزم سرزنش آن مردم شکوهیده منش خیمه بیرون زده چون وارد تاشقرغان شد سردار محمد شریف خان حکمران آنجا پذیره کرده مراسم مهمانی برادرانه بتقدیم رسانید و هم در آنجا امراض سه گانه سل ودق و ذات الجنب که بعضی از امراض مذکوره از دیرگاه لازم حالش بود بشدت رو نهاده ایام عمر گرانمایه اش سپری شد و بعمر سی وسه سالگی بسال ١٢٦٦ هزار و دوصد و شصت و شش هجری بدرود جهان فانی کرده در جنب مرقد مطهر حضرت امير المؤمنين على كرم الله وجهه واقع مزار شریف مدفون گشت و امر گوشمالی مردم قطغن از سبب فوت آن مرحوم بتعویق افتاد و سردار شهنواز خان پسر دوازده ساله مبرور مذکور در جای پدر مففورش بمسند ایالت ترکستان برنشست و بتوسط سردار محمد شریف خان عم مکرمش اجرای کار حکومت نمودن گرفت تا که خبر کربت اثر فوت شهزاده گوش خراش امیر کبیر شده پس از طی بساط سوگواری و خاموش گشتن جوش و خروش فاتحه خوانی و ماتمداری سردار محمد افضل خان اولین فرزند برومند اعلیحضرت شهریاری که قدم بمرحله سی وشش سالگی نهاده بود از حضور پدر نیکو سیرش بایالت ترکستان سرافرازی یافت و چون مالیات علاقه زرمت که تا اینوقت در تیول مؤمنش بود و کفایت ذکر تمرد مردم قطغن وفات سردار محمد اکرم خان