Page 182

(١٧٥) (جلد اول) (ذکر وقایع عهد سلطنت دومی شاه شجاع) (سراج التواریخ) محمد اکبر خان پیام دادند که سخت عهد شماست و شکستن آن در ست نبوده و سردار محمد اکبر خان جواب داد که یکی از شیوه مرضیه ملت اسلام بمدلول این کلام خداوند علام (والذین هم لاماناتهم و عهدهم راعون) رعایت و استوار داشتن عهد است و من داخل عهد نامه جدیده نبوده ام و عهد اول را شما شکستانده همچنان عهد سومین را نیز رعایت نکرده برخلاف گفته و نوشته خودها که میبایست توپخانه وفور خانه را تمام میگذاشتید نگذاشته با خود برداشته و از شروط چهار گانه اخیره یکدفعه را معمول نموده گرو گان بما سپر دید و از سه دفعه دیگر بکلی عدول کردید و حال نیز ما بر عهد خود استواریم بشرط آنکه شما شش تن دیگر از بزرگان انگلیس را نیز با گروگان بسپارید و پس از رسیدن امیر کبیر بکابل گروگانان خود را باز ما بر گیرید و دیگر فتک جانب ما نگشایدعید و انگلیسان که خود را تباه یافته بودند بالضرورا بادوتین محبوسا نیکه رها شده بودند و سه تن دیگر بگروگان سپردند و روز هشتم ماه ذی القعده چون انگلیسان از خاک جانب خورد کابل راه برگرفتند باز غازیان توک از آغاز کرده ببریدن کلوله تفنگ پرداخته و میجر تین افسر فوج چهل و چهارم با پیادگانش آهنگ مدافعه کرده کاری از پیش نبرد و سردار محمد اکبر خان همچنان چند تن دیگر را از عرض راه نیز بگروگان بگرفت چه عهد کرده و قرار داده بودند که جانب غازیان تفنگ نگشایند هند و میجر تین چنانچه گذشت نقض آن نمود و کار بدینگونه بسر رفت تا که انگلیسان داخل دره خورد کابل که پنج میل طول آنست شدند و سردار سلطان احمد خان و محمد شاه خان که پس از گروگان گرفتن اخیره پیش روی لشکر انگلیس برسم قراول راه می پیمودند هر دو جبل کنار دره را جابجا پر از غازیانیکه از هیچ کار آگاه نبودند مشاهده کردند و از ایشان پرسیده مکشوف داشتند که برای تماشا آمده اند چون ایشان این را شنیده ساکت شدند یکدفعه حمله ور شده بکشاد دادن تفنگ پرداخته و راه مسدود ساخته يك عراده توپ را نیز مأخوذ داشته توپچیانش را بکشتند و تا که انگلیسان از دره مذکوره بر آمدند ر جبهائی واقع دهن خورد کابل رسیدند سه هزار تن از ایشان کشته شده و سه و آفر وق همه تلف گشته بود چنانچه در تیپزل نیز برف سخت باریده انگلیسان زیاده از چهار خیمه دیگر نداشتند که یکی از آنها مال جنرال الفنستون و دوی دیگر برای زنان و اطفال و چهارمین از زخمداران بوده بسیاری از زخمداران در تجا بمردند و روز نهم ماه ذی القعده در وقت کوچ دادن انگلیسان سردار محمد اکبر خان بخیرال سیل پیام داد که زنان را با خود برداشته کوچ دهد و زخمداران را بماند و یکروز برای اینکه در نك کنند و او این پیام سردار محمد اکبر خان را بر مگانیکه آرزو بمر دکان می نمودند گفته لشکر را از کوچیدن بازداشت و چون زنان از کابل تا آنجا خوردنی کم میافتند و بسیاری از ایشان اطفال شیرخوار در کنار داشت و نیز بسیاری بیکس بودند زیرا که شوهران و چاکران ایشان کشته شده بودند و گرنه میگریختند و جز جامه که در برداشتند دیگر تمام مال و منال شان بتاراج رفته بود و با اینهمه سختیان سردار محمد اکبر خان دلخوش بودند که شاید زنده بمانند و در تخالت سردار محمد اکبر خان جهت قوام کفتار خویش و اطمینان خواطر انگلیسان يك تن از زنان اسیر شده را بایکدختر ويك پسر که از دست غازیان بگرفت نزد انگلیسان فرستاده پیام داد که اینك ناموس شما را خلاص کرده فرستادم که با خود ببرید وانگلیسان چون توان برداشتن نداشتند ازین کردار سردار محمد اکبر خان خرسند شده همه زنان و اطفال را باز خمداران بدو سپرده بدون از يك زن دیگر در اردو نگاهنداشتند و روز دهم ماه ذیقعده لشکر انگلیس از در نك کردن همان یکر و ز در طپش و طلب بودند که کوچ دهند و اینوقت سپاه يور و پ اندك توانا بودند و مردم هند را بیشتر از سرما و برف دست و پا از کار مانده بود و افغانان بر کوهسار بر آمده راه را مسدود ساخته بز دن تفنگ پرداخته بودند و مردم هندی از دست بردنا زبان تفنکها را انداخته فرار میکردند که لشکر انگلیس براه افتاده افغانان برایشان تاختند و در نجا سپاه هند تمام کشته گشته خزانه وا کثر به بدست افغانان افتاد و چون لشکر انگلیس بخاک جبار رسید از تمام سپاه پنجاه سوار توپخانه و یکعراده توپ دوازده پونده و هفتاد تن پیاده از فوج چهل و چهارم پادشاهی و یکصد و پنجاه سوار نظام و معتمد و دمی از پیروان وغیره ملازمان ایشان بمانده دیگر همه مقتول و مجروح گشت خلاصه از روز حر کت از کابل تا خاك جبار كه پانزده کروه مسافتست پنجاه تن از سر کردگان بزرگ انگلیس و ده هزار تن مرد لشکری بقراره که صاحب ناسخ التواریخ که از روز نامه لفتنت ایری بالین دی ترجمه