{"book":"adl0009","page":182,"text":"(١٧٥)\n(جلد اول) (ذکر وقایع عهد سلطنت دومی شاه شجاع) (سراج التواریخ)\n\nمحمد اکبر خان پیام دادند که سخت عهد شماست و شکستن آن در ست نبوده و سردار محمد اکبر خان جواب داد\nکه یکی از شیوه مرضیه ملت اسلام بمدلول این کلام خداوند علام (والذین هم لاماناتهم و عهدهم راعون) رعایت\nو استوار داشتن عهد است و من داخل عهد نامه جدیده نبوده ام و عهد اول را شما شکستانده همچنان عهد سومین\nرا نیز رعایت نکرده برخلاف گفته و نوشته خودها که میبایست توپخانه وفور خانه را تمام میگذاشتید نگذاشته\nبا خود برداشته و از شروط چهار گانه اخیره یکدفعه را معمول نموده گرو گان بما سپر دید و از سه دفعه دیگر\nبکلی عدول کردید و حال نیز ما بر عهد خود استواریم بشرط آنکه شما شش تن دیگر از بزرگان انگلیس را\nنیز با گروگان بسپارید و پس از رسیدن امیر کبیر بکابل گروگانان خود را باز ما بر گیرید و دیگر فتک جانب ما نگشایدعید\nو انگلیسان که خود را تباه یافته بودند بالضرورا بادوتین محبوسا نیکه رها شده بودند و سه تن دیگر بگروگان سپردند\nو روز هشتم ماه ذی القعده چون انگلیسان از خاک جانب خورد کابل راه برگرفتند باز غازیان توک از آغاز کرده\nببریدن کلوله تفنگ پرداخته و میجر تین افسر فوج چهل و چهارم با پیادگانش آهنگ مدافعه کرده کاری از پیش\nنبرد و سردار محمد اکبر خان همچنان چند تن دیگر را از عرض راه نیز بگروگان بگرفت چه عهد کرده و قرار داده\nبودند که جانب غازیان تفنگ نگشایند هند و میجر تین چنانچه گذشت نقض آن نمود و کار بدینگونه بسر رفت تا که\nانگلیسان داخل دره خورد کابل که پنج میل طول آنست شدند و سردار سلطان احمد خان و محمد شاه خان\nکه پس از گروگان گرفتن اخیره پیش روی لشکر انگلیس برسم قراول راه می پیمودند هر دو جبل کنار دره را\nجابجا پر از غازیانیکه از هیچ کار آگاه نبودند مشاهده کردند و از ایشان پرسیده مکشوف داشتند که برای تماشا\nآمده اند چون ایشان این را شنیده ساکت شدند یکدفعه حمله ور شده بکشاد دادن تفنگ پرداخته و راه مسدود\nساخته يك عراده توپ را نیز مأخوذ داشته توپچیانش را بکشتند و تا که انگلیسان از دره مذکوره بر آمدند ر جبهائی\nواقع دهن خورد کابل رسیدند سه هزار تن از ایشان کشته شده و سه و آفر وق همه تلف گشته بود چنانچه در تیپزل\nنیز برف سخت باریده انگلیسان زیاده از چهار خیمه دیگر نداشتند که یکی از آنها مال جنرال الفنستون و دوی\nدیگر برای زنان و اطفال و چهارمین از زخمداران بوده بسیاری از زخمداران در تجا بمردند و روز نهم ماه ذی القعده در وقت\nکوچ دادن انگلیسان سردار محمد اکبر خان بخیرال سیل پیام داد که زنان را با خود برداشته کوچ دهد و زخمداران را بماند\nو یکروز برای اینکه در نك کنند و او این پیام سردار محمد اکبر خان را بر مگانیکه آرزو بمر دکان می نمودند گفته\nلشکر را از کوچیدن بازداشت و چون زنان از کابل تا آنجا خوردنی کم میافتند و بسیاری از ایشان اطفال شیرخوار\nدر کنار داشت و نیز بسیاری بیکس بودند زیرا که شوهران و چاکران ایشان کشته شده بودند و گرنه میگریختند\nو جز جامه که در برداشتند دیگر تمام مال و منال شان بتاراج رفته بود و با اینهمه سختیان سردار محمد اکبر خان\nدلخوش بودند که شاید زنده بمانند و در تخالت سردار محمد اکبر خان جهت قوام کفتار خویش و اطمینان خواطر\nانگلیسان يك تن از زنان اسیر شده را بایکدختر ويك پسر که از دست غازیان بگرفت نزد انگلیسان فرستاده پیام\nداد که اینك ناموس شما را خلاص کرده فرستادم که با خود ببرید وانگلیسان چون توان برداشتن نداشتند ازین\nکردار سردار محمد اکبر خان خرسند شده همه زنان و اطفال را باز خمداران بدو سپرده بدون از يك زن دیگر در اردو\nنگاهنداشتند و روز دهم ماه ذیقعده لشکر انگلیس از در نك کردن همان یکر و ز در طپش و طلب بودند که کوچ دهند و اینوقت\nسپاه يور و پ اندك توانا بودند و مردم هند را بیشتر از سرما و برف دست و پا از کار مانده بود و افغانان بر کوهسار بر آمده راه را\nمسدود ساخته بز دن تفنگ پرداخته بودند و مردم هندی از دست بردنا زبان تفنکها را انداخته فرار میکردند که\nلشکر انگلیس براه افتاده افغانان برایشان تاختند و در نجا سپاه هند تمام کشته گشته خزانه وا کثر به بدست افغانان\nافتاد و چون لشکر انگلیس بخاک جبار رسید از تمام سپاه پنجاه سوار توپخانه و یکعراده توپ دوازده پونده و هفتاد تن\nپیاده از فوج چهل و چهارم پادشاهی و یکصد و پنجاه سوار نظام و معتمد و دمی از پیروان وغیره ملازمان ایشان بمانده\nدیگر همه مقتول و مجروح گشت خلاصه از روز حر کت از کابل تا خاك جبار كه پانزده کروه مسافتست پنجاه تن از سر کردگان\nبزرگ انگلیس و ده هزار تن مرد لشکری بقراره که صاحب ناسخ التواریخ که از روز نامه لفتنت ایری بالین دی ترجمه","chars":3906,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00182.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/182","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/182","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}