Page 1256

( ١٢٢٦ ) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ ) مفصل و مشروح وموضح طلبید و آنجه را که درینباب معروض داشت ان شاءالله در جای خود رقم خواهد كشت و در روز یکشنبه هشتم ماه صفر داده خان از مردم افغانستان پسته قطغن و بدخشان و ترکستان را یکساله بارهزارعشر صفر سال آینده تخاقوی ئیل از دولت اجاره گرفته در قرارداد خویش نگار داد که هر قدر مغز پسته را که کار کنان پادشاهی سابق خریده باشند مضاعف وجه بهای آنرا تحویل خزانه دولت نماید و محصول پسته را که در کابل آمده در هندوستان میرود نیز از خود بدهد و در هر یکبار سه صد روپیه کابلی بجز از محصول بنادر بکار کنان پاد شاهی برساند واز پسته پوست دار نصف محصول پسته بی پوست را دریافت ساز بدهد و پرانه آنرا نیز از همر اشتری یکصدر پنجاه روپیه معادل نصف بارانه پسته مغز ادا کند و مقارن اینحال در روز دوشنبه نهم ماه صفر حضرت والا نمددواس گوسپند محمد علی بای کولابی را که ضبط دولت شده بود قرار استشهاد نامه قاضی و حاکم کولاب که گوسپند انرا از رعایای ایندولت برای تجارت مملکت روس نخريده و از خود او بوده مسترد فرموده جنرال تاج محمد خانرا فرمان کرد که چون خریدن گوسپند از بدخشان و قطغن و ترکستان افغانی و بردن در مملکت روس از جانب دولت قدغن است و این گوسپندان که از سبب همان قدغن دولتی ضبط گردیده بود حالا مكشوف كشت كه ملك آنها محمد علی بای است و برای تجارت از رعایای افغانستان نخریده آنها را تفویض محمد علی بای نموده مواجب شبانان و مصا رف گوسپندان را هر چه شده باشد از وی بگیرد و هم در اثنای و قایعیکه رقم کشن سرتیپ میر میرزا خان از چهل لك و هفتاد و نه هزار و دوصد و شصت و يك روپیه قند هاری معادل بيست و چهار لك و چهل و چهار هزار و پنجصد و هشتاد و شش و نیم روپیه کابلی و پنج فلوس که میرزا محمد حسن خان سر دفتر قندهار بجايداد خزانه و تحصیل او حواله داده و چنانچه گذشت از عدم حصول و جه و بطالت او عريضه نگار شده معروضداشته بود که دوازده لك را واصل خزانه كرده مابقی را بهانه كرفته معطل گذاشته است و حضرت والا نخست فرمان تاکید بر تحصیل آن اصدار فرموده بعد چنانچه رقم گشت اورا از تحصیل وجوه دولت موقوف نمود و او بهمان فرمان مؤ كد جد و جهد ورزیده تا که حكم موقوف شدنش پر تو وصول افکند بجز ازسه لك و بيست وسه هزار و بنجصد و بیست و یکروپیه کابلی و ده فلوس دیگر همه را بجزانه رسانید و میرزا محمد حسن خان که در عریضه سابقه خود چهل لك روپیه قندهاری وجوه حواله داده شدگی را بسر تیپ مذکور نگاشته بود وی درینوقت از وصول فرمان موقوف شدن خود تکذیب عریضه ميرزا محمد حسن خان نموده از حصول وجوه بقراريكه مذكور شد معروض داشت و هم هفتاد و نه هزار و دوصدو شصت و یکروپیه قندهاری افزون از چهل لك روپيه مندرجه عریضه میرزای مذکور در عریضه خود وجوه حواله تحصیلی خویشتن را برنکاشت و حضرت والا در روز نجشنبه دوازدهم صفر ميرزا محمد حسن خان را فرمان فرستاده نگار داد که بپاسخ دروغ گفتن و نوشتن خود را بكويد و يا وجوه از جانب جمع تحصيلي سرتیپ میر میرزا خان اما حصول شدگی و باقی ماندگی آن از خود او با مهری گرفته که بسل درگاه نماید که صدق و کذب جانبین مكشوف كردد بعد ازان چه رأی كيني أرا اقتضا فرماید در محل اجرا آيد و همدرين ايام حاجی اسد خان مستاجر و جوه سائر قندهار كه باجاره گرفتن وجوه سایراته پارش از پیش گذشت از کابل در انجا رفته دست بکار برد و آغاز ایذا و آزار مردم کرد و محمد علی خان حکمران قندهار او را از جور وستمش که نسبت بعامه خلق اختیار كرده بود مانع آمد و او هشت فقره از درکات داخله وخارجه قرار داد اجاره خود و مانع آمدن حکمران قندهار اورا از عمل و دخل بعضی ازان دركات معروض پایه سرير سلطنت داشت و حضرت والا در ذیل هر فقره عریضه او بخط خاص جواب کافی رقم کرد و از جمله در باب محصول ده یکه بهای زنان و دختران هزاره که مفروضداشته بود که در سالی از شصت الی هفتاد هزار روپیه از عشر بهای زنان و دختران مردم هزاره که بفروش رسیده تحویل خزانه عین المال گردیده است و درین سال که من ساير قندهار را اجاره گرفته ام محمد علیخان حاکم خرید و فروش زن و دختر هزاره را منع كرده وازوی : یکتاب دفتر پادشاهی مکتوباً سوال ترده ام جواب نوشته است که این امر باعث خرابی دین است